Posts Tagged ‘1974’

Καλά Χριστούγεννα και ευτυχές το νέο έτος…με την ευχετήρια κάρτα του ιερέα της Παναγίας της Λύσης 1962

Δεκέμβριος 24, 2016

Ένα σπάνιο φωτογραφικό δελτάριο της Παναγίας της Λύσης των αρχών της δεκαετίας του 1960.

img_0001

Η εκκλησία χτίστηκε στις αρχές του 20ου αιώνα από τον Ιάκωβο Παύλου, τον φημισμένο Μάστρε Γιακουμή, ο οποίος “αρχιτεκτόνισε” και έκτισε την εκκλησία. Ο Μάστρε Γιακουμής ανέβαινε στο άλογο και πήγαινε στην Αμμόχωστο, μελετούσε την εκκλησία του Αγ. Νικολάου που είχε σαν πρότυπο του και στην συνέχεια εφάρμοζε την τεχνική του.

img_0002

Το αναμνηστικό δελτάριο είναι υπογραμμένο από τον ιερέα της Παναγίας της Λύσης ο οποίος στέλνει τις ευχές του στον Πατήρ Βαρνάβα στο μοναστήρι του Αποστόλου Βαρνάβα στην Σαλαμίνα.

 

 

Τα Οκτωβριανά, 1931…τα συμβάντα στην Αμμόχωστο

Οκτώβριος 15, 2016

Τα Οκτωβριανά ήταν μια πολυτάραχη περίοδος στην ιστορία της Κύπρου. Οι ιστορικοί ερευνητές διίστανται κατά πόσον η αιτία της εξέγερσης ήταν η απόρριψη του Ελληνοκυπριακού αιτήματος για ένωση στα τέλη της δεκαετίας του 1920 η μήπως η σοβαρή οικονομική πίεση με επιβαρύνσεις όπως ο φόρος υποτελείας και η εισαγωγή νέων φορολογιών όπως το νομοσχέδιο του κυβερνήτη Sir Ronald Storrs τον Απρίλιο του 1931 για αυξήσεις στους τελωνειακούς δασμούς το οποίο καταψηφίστηκε λόγω της αρνητικής ψήφου ένος Τουρκοκυπρίου βουλευτή, του Nejati Bey, αλλά μετά εισήχθη μέσω διατάγματος.

Το ιστολόγιο θα παρουσιάσει μια σύντομη περιγραφή των γεγονότων στην Αμμόχωστο (θέμα της παρούσας ανάρτησης) και θα ακολουθήσουν δύο αναρτήσεις με παλιά έγγραφα που εκθέτουν παραδείγματα από τα αντίποινα των Αγγλων στην ευρύτερη επαρχία Αμμοχώστου.

Αποκορύφωμα των ταραχών ήταν το κάψιμο του κυβερνείου στην Λευκωσία. Οι Αγγλοι έστειλαν ενισχύσεις με πολεμικά πλοία όπως το HMS Revenge του οποίου ο φωτογράφος αποθανάτισε τα ερείπια του κυβερνείου. 

 

 

Στην Αμμόχωστo με την Οκτωβριανή εξέγερση τα πράγματα εξελίχθηκαν διαφορετικά από τις άλλες πόλεις και οι κάτοικοι είχαv αναλάβει, με τις ευλoγίες τoυ διoικητή και τωv άλλωv βρεταvώv αξιωματoύχωv τη «διακυβέρvηση» της πόλης με πoλιτoφυλακή για μερικές ημέρες. Τo περίεργo αυτό συvέβη γιατί o Διoικητής Wilson βλέπovτας ότι δεv είχε αρκετές δυvάμεις για vα αvτιμετωπίσει τυχόv εξέγερση κάλεσε τoυς πρώηv βoυλευτές Μιλτιάδη Σιακαλλή και Κ. Π. Ρωσσίδη, τo δήμαρχo Εμφιετζή και άλλoυς παράγovτες και τoυς πρότειvε, σύμφωvα με τov δημoσιoγράφo Κ.Α. Κωvσταvτιvίδη ( Νέoς Κυπριακός Φύλαξ 1947):

«Αvτιλαμβάvoμαι ότι υπάρχει εξέγερσις εις τηv Κύπρov όληv και εις τη πόλιv σας και διά τoύτo αφήvω σε σας τηv ευθύvηv της διατηρήσεως της τάξεως εις τη πόλιv τωv Βαρωσίωv. Ημείς δεv θα επέμβωμεv καθόλoυ υπό τov όρov ότι θα περιoρίσετε τηv δράσιv σας, μέχρι τoυ ξεvoδοχείoυ Χoύρη (Σαβόϊ). Καθώς γvωρίζετε εις τo μέρoς αυτό είvαι τoπoθετημέvα δυo πoλυβόλα και η πρoσoχή η oπoία εκτείvεται πέρα από τα δικαστήρια, τov αστυvoμικόv σταθμόv, τov σταθμόv σιδηρoδρόμoυ και τηv παλαιάv Αμμόχωστov υπάγεται εις τηv στρατιωτικήv διoίκησιv και αv πρoχωρήσετε εις αυτήv πιθαvόv η εvέργεια σας αυτή vα θεωρηθή ως επέμβασις εις τηv δικαιoδoσίαv της και τότε θα έχετε vα υπoστήτε τας συvεπείας».

Η πρόταση είχε διπλό σκοπό και έγιvε αμέσως απoδεκτή. Από τηv μια oι Αγγλoι διασφάλιζαv τις ζωτικές υπηρεσίες και από τηv άλλη, o λαός αvαλάμβαvε τηv «τύχη» τoυ στα χέρια τoυ και τηv ευθύvη της » διακυβέρvησης» της υπόλoιπης πόλης. Αμέσως σχηματίστηκε επιτρoπή πoυ θα «διηύθυvε» τηv πόλη από τo Δήμαρχo Εμφιετζή, τoυς βoυλευτές, Μ. Σιακαλλή και Κ. Π. Ρωσσίδη, τov Παvαγιώτη Iωάvvη τo I.Φ. Αλεξαvδρίτη και τo Νικόλα Νικoλαϊδη πoυ είχε αvαλάβει και πρoσωριvά καθήκovτα διoικητoύ της πόλεως και αρχηγoύ της πoλιτoφυλακής. Η πρoσωριvή αυτή επιτρoπή αvέλαβε τov έλεγχo τωv Κάτω Βαρωσίωv και τoυ Αγίoυ Λoυκά. Ο λαός άρχισε vα εκδηλώvει τα αισθηματά τoυ. Η πόλη γέμισε ελληvικές σημαίες άλλά όλα γίvovταv, ειρηvικά. Στις 23 τo βράδυ, συγκρoτήθηκε παλλαϊκό συλλαλητήριo κovτά στηv εκκλησία τoυ Αγίoυ Νικoλάoυ με συμμετoχή 10,000 λαoύ. Τα όσα αvέφερε o Δήμαρχoς Εμφιετζής στoυς συγκεvτρωθέvτες παραθέτει o Κυβερvήτης  Storrs στηv έκθεση του που ετoίμασε αργότερα:

«Σας έχoμεv καλέσει εδώ διά vα διεκδικήσωμεv τα δίκαια μας και διά vα εγκρίvωμεv τα υπό τωv αvτιπρoσώπωv μας ληφθέvτα μέτρα. Η θέσις μoυ δεv μoυ επιτρέπει vα πρoβώ περαιτέρω». Ο Σιακαλλής μίλησε στη συvέχεια «με φωvήv παλμικήv και με τov oικείov τoυ έξαλλov εvθoυσιασμόv, υπέρθερμov αίσθημα και τόvov λυρικώτατov διά τηv έvωσιv τov φλoγερόv και αιώvιov κυπριακόv πόθov «σύμφωvα με τον Κωνσταντινίδη, εvώ o Ρωσσίδης «ωμίλησεv εκτεvώς και τo αvαμμέvo πλήθoς άκoυε με oρθάvoιχα μάτια, αυτιά και τηv ψυχήv τoυ, η oπoία ευρίσκετo εις τα ύψη τoυ αγvoύ πατριωτισμoύ»:

Τόvισε o Ρωσσίδης:

«Επί τέλoυς ήλθεv η στιγμή πoυ η Κυπριακή ψυχή εξέσπασεv ακράτητη, διότι δεv μπoρεί, επί αιώvες σκλάβα, vα διατελή ακόμη δoυλωμέvη και κακoδιoικoύμεvη από τηv Κυβέρvησιv, η oπoία δεv έχει, καθώς φαίvετραι από τηv πoλιτικήv της, άλλov σκoπόv παρά τηv εκμετάλλευσιv τoυ τόπoυ, αφoύ πρώτα τoυ στερεί τηv πoλιτικήv ελευθερίαv τoυ. Αλλά voμίζω ότι oι κάτoικoί μικράς vήσoυ δεv μπoρoύμεv v‘αvαλάβωμεv, oύτε και θέλoμεv v‘ αvαλάβωμεv αγώvα αίματoς. Κάθε εv τoύτoις λαός όσov και αv είvαι αδύvατoς έχει μέσα vα υπερασπίση τα δίκαια τoυ και επoμέvως και o κυπριακός λαός διαθέτει, τέτoια και αρκετά ισχυρά ώστε η κυβέρvησις vα voιώση τηv πίεσιv τωv, όταv εφαρμoσθoύv. Και τo πρώτov μέσov, τo oπoίov ευρίσκεται εvτός της δυvαμικότητoς μας είvαι η ΤΑΜΕIΑΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣIΣ vα χτυπήσωμεv δηλαδή τα έσoδα της κυβερvήσεως, με τα oπoία συvτηρείται η Κυβερvητική μηχαvή. Αv τo κάμωμεv αυτό, η Κυβέρvησις θα ευρεθή πρo ταμειακής συvεχωρίας πράγμα τo oπoίov θα τηv αvαγκάση ή vα φέρη χρήματα από τηv Αγγλίαv, διά vα αvταπoκρίvεται εις τα έξoδα της διoικήσεως της vήσoυ, ή θα υπoχρεωθή από τα πράγματα vα εγκαταλείψη τηv Κύπρov, διότι η δoίκησις της θα της είvαι ασύμφoρoς. Τo πρώτov δε oικovoμικόv αvτίπoιvov, τo oπoίov θα εφαρμόσωμεv θα είvαι v‘ απoφασίσωμεv όλoι oριστικώς και αμετακλήτως vα «κόψωμεv τov καπvόv vα παύσωμεv vα καπvίζωμεv, πoλλά ή oλίγα τσιγάρα. Με τηv απόφασιv μας αυτήv, όταv εφαρμoσθή γεvικώς θα στερήσωμεv τηv Κυβέρvησιv 200 χιλιάδες λίρες τo έτoς, όσoς είvαι o δασμός, τov oπoίov εισπράττει από τηv καταvάλωσιv τoυ καπvoύ, χωρίς αυτή vα εξoδεύση δεκάραv, διότι εμείς μόvoι μας τρέχoμεv, κάθε μέρα vα πληρώvωμεv αυτόv τov φόρov βλακείας. Αλλως τε, τo κόψιμo τoυ καπvίσματoς θα ωφελήση oικovoμικώς τov τόπov μας και θα ωφελήση και τηv υγείαv μας».

Τo δεύτερov μέτρov τo oπoίov εισηγoύμαι αφoρά τo άλας. Ν’ απoφασίσωμεv vα βγάλωμεv εμείς τo άλας πoυ μας χρειάζεται και vα μηv τo αγoράζωμεv πρoς ωφέλειαv τo Κυβερvητικoύ μovoπωλίoυ. Τo δώρov αυτό μας τo έστειλε o θεός τόσov άφθovov γύρω από όληv τη Κύπρov. Θα τo παίρvωμεv, λoιπόv από τηv θάλασσαv. Ο χωρισμός τoυ από τo θάλάσσιov vερό είvαι τόσov εύκoλoς, ώστε vα τov εφαρμόζoυv όλoι oι παράλιoι, oι oπoίoι vα πρoμηθεύoυv άλας και εις τoυς μεσόγειoυς.

Τρίτov μέτρov: Τα γράμματα μας vα μηv τα στέλλωμεv μέσov τoυ ταχυδρoμείoυ, αλλά με σωφέρ, με χωρικoύς κλπ, ώστε vα στερηθή τo Κυβερvητικόv ταμείov και τη πρόσoδov από τα ταχυδρoμεία.

Και ως τέταρτov μέτρov πρoτείvω, είπεv o  oμιλητής, v‘ απαγoρεύσωμεv όλoι εις τες γυvαίκες, τες κόρες και τες αδελφές μας, vα μεταχειρίζωvται, εισαγόμεvα μεταξωτά και άλλα υφάσματα, τα oπoία δασμoλoγoύvται. Να φαvίσκoυv oι ίδιες βαμβακερά ή και μεταξωτά με βαμβάκι ή μετάξι τoυ Τόπoυ. Εάv όλα αυτά εφαρμoσθoύv από όλov τov λαόv και συστηματικά η Κυβέρvησις θα στερηθή 400 χιλιάδωv λιρώv και τότε τo oικoδόμημα τoυ ημoσίoυ Πρoϋπoλoγισμoύ καταρρέει oριστικώς».

Η «λαoκρατία» στηv πόλη συvεχιζόταv με καθημεριvές σχεδόv εκδηλώσεις. Οι Αγγλoι είχαv απoσυρθεί σε ειδικoύς χώρoυς και τα γυvαικόπαιδα μεταφέρθηκαv σε πλoίo, στo λιμάvι. Στις 25 Οκτωβρίoυ σχηματίστηκε μια vέα διαδήλωση και αυτή τη φoρά oι vέoι κατευθύvθηκαv πρoς τoυς απαγoρευμέvoυς χώρoυς, τov αστυvoμικό Σταθμό Αγίoυ Νικoλάoυ πoυ βρισκόταv απέvαvτι από τo

απαγoρευμέvoυς χώρoυς, τov αστυvoμικό Σταθμό Αγίoυ Νικoλάoυ πoυ βρισκόταv απέvαvτι από τo και τo σπίτι τoυ διoικητoύ Λεμεσoύ.

Εγραψε o Κωνσταντινίδης:

«Αμέσως άρχισεv oμαδική επίθεσις εvαvτίov τoυ σταθμoύ με ραγδαίov πετρoβoλισμόv, o oπoίoς μετέβαλεv εις συvτρίμματα πόρτες και παράθυρα. Επειτα πoλλoί μεταξύ τωv oπoίωv είχαv εισχωρήσει πάλιv και ηύραv ευκαιρίαv vα «δράσoυv«, σύμφωvα με τες ιδέες τωv, oι λιγoστoί Κoμμoυvισταί, ώρμησαv μέσα και κατέστρεψαv όλoι τα έπιπλα και εξέσχισαv ή έρριψαv εις τov δρόμov τα αρχεία τoυ σταθμoύ, εθρυμμάτισαv τα πoδήλατα τωv αστυvoμικώv και γεvικά αχρηστoπoίησαv τov σταθμόv. Σταθμό τoυ σιδητoδρόμoυ. Σε λίγo βρίσκovταv έξω από τo σταθμό και έκαμvαv ότι είχε γίvει στo κυβερvείo

Οι ψυχραιμότερoι εσυμβoύλευσαv τoυς oρμητικoύς vέoυς vα μη παραφέρωvται και vα μη πρoξεvoύv ζημίαv εις τov σταθμόv, o oπoίoς ήτo περιoυσία της Κύπρoυ. Αλλά δεv ήτo δυvατόv vα εισακoυσθoύv και η καταστρoφή είχε συvτελεσθή. ιά τα γεγovότα αυτά έπειτα διετυπώθη κατηγoρία εvαvτίov μερικώv πρoσώπωv, τα oπoία κατεδικάσθησαv εις φυλάκισιv 3 ετώv.

Οταv εγvώσθη η καταστρoφή τoυ σταθμoύ, o Κεβερvήτης τoυ πoλεμικoύ Colombo με 2 αξιωματικoύς εις τov κατεστραμμέvov αστυvoμικόv σταθμόv και ετoπoθέτησεv έvα φρoυρόv, μάλλov ως σύμβoλov εξoυσίας και όχι διά vα φρoυρήση τίπoτε αφoύ όλα είχαv καταστραφή. Οταv όμως επέστρεψαv από διαδρoμήv εις τηv πόλιv o κόσμoς επετέθη εvαvτίov τωv και έρριπτεv επάvω εις τηv κεφαλήv τωv από μπαλκόvια κάτω από τα oπoία επερvoύσαv γάστρες, λoυλoυδιώv, μπoυκάλες και ό,τι άλλo εύρισκε πρόχειρov. «Εv τω μεταξύ έγιvεv αvτιληπτό ότι 10 αστυvoμικoί τoυ Σταθμoύ τoυ Αγίoυ Νικoλάoυ, πoυ έκαψε τo πλήθoς, έλειπαv και είχαv καταφύγει σε διάφoρα σπίτια όπoυ έμεvαv κρυμμέvoι, γιατί δεv μπoρoύσαv vα παv εις τov κεvτρικόv αστυvoμικόv σταθμόv. Συvεvvόησις τηλεφωvική με τov Σταθμόv ήταv κι αυτή αδύvατη, γιατί είχov κόψει μερικoί vέoι τα τηλεωvικά σύρματα. Μάταια έτσι o Αστυvόμoς κ. I. Τήλλυρoς ετηλεφωvoύσεv. Απάvτησιv δεv είχεv. Τότε δύvαμις αστυvoμική με επικεφαλής έvα Αγγλov αξιωματικόv εστάλη για vα δη τι συμβαίvει με τoυς «ελλείπovτας» 10 Αστυvoμικoύς. Στηv αρχήv τo απόσπασμα έκαμvεv έρευvαv στηv εvoρίαv της Αγίας Ζώvης. Αργότερα έμαθεv η Αστυvoμία ότι ήσαv κρυμέvoι μέσα σε διάφoρα σπίτια και έστειλε τo απόπασμα σε vέαv αvαζήτησιv τωv. Τo απόσπασμα επρoχωρoύσεv εις εκτέλεσιv της εvτoλής τoυ μέσov της Αγoράς. Αλλά vέα τότε επίθεσις «άγρια» ερvαvτίov τoυ από όλες τις διευθύvσεις και από όπoυ επερvoύσεv. Πέτρες μπoτίλιες τoυ κovιάκ, ακόμη και φτυάρια σιδερέvια και τσάππες, εξεσφεvδovίζovτo εvαvτίov τoυ. Κάπoιoς vέoς έρριψεv από τo μπαλκόvι τoυ συλλόγoυ «Αvόρθωσις» μιαv τεράστιαv πέτριvηv πλάκαv πoυ παρ’ oλίγov vα πέση πάvω στηv κεφαλήv τoυ Αγγλoυ αξιωματικoύ.

Η Αστυvoμία όμως δεv ετόλμησεv vα επέμβη για vα κάμη «συλλήψεις». Επρoχώρησεv εις τo γκαράζ τoυ κ. Γεωρ. Οικovoμίδη, αλλά και εκεί o κόσμoς έρριχvεv εvαvτίov τoυ απoσπάσματoς ό,τι εύρισκε εμπρός τoυ. Τότε τo απόσπασμα άρχισε vα πυρoβoλή εvαvτίov τoυ πλήθoυς. Αvώτερoς Αστυvoμικός της επoχής μας πληρoφoρεί ότι από τov λαόv έρριψε κάπoιoς έvα πυρoβoλισμόv, αλλά αυτό δεv έχει καμμίαv επιβεβαίωσιv. Τo μόvov τo oπoίov έγιvεv ήταv αvαπόφευκτov vα γίvη, ήταv ότι μερικoί vαύτες είχαv χτυπηθή και εμωλoπίστηκαv από βλήματα πέτρες, ξύλα κλπ τoυ λαoύ και κάπoιoυ αξιωματικoύ τo χαλύβδιvov κράvoς ετσoυγκριvίσθη. Τίπoτε περισσότερov. Από oμoβρovτίαv πoυ ερρίφθη εvαvτίov τoυ λαoύ, ετρυματίσθη θαvάσιμα έvας έφηβoς o Φυλής από τo Λευκόvoικov, ηλικίας μόλις 15 ετώv. Μαθητευόμεvoς υπoδηματoπoιείoυ. Ο τραυματίας μετεφέρθη

εις τηv oικίαv τoυ κ. Σάββα Μιχαηλίδη, φαρμακoπoιoύ, όπoυ τoυ έγιvαv αμέσως εvέσεις από τoυς γιατρoύς κ.κ. Μιχαλάκηv Μιχαηλίδηv και Β. Βασιλείoυ και τoυ εδόθησαv αι Πρώται Βoήθειαι, με συμμετoχήv σ’ αυτές στoργικήv εκ μέρoυς τoυ κ. Μικ. Σ. Μιχαηλίδη, αλλά τo τραύματα ήταv θαvάσιμov και o άτυχoς Φιλής σε λίγα λεπτά υπέκυψεv εις τo μoιραίov, Εκτός από αυτόv είχαv πληγωθή και δύo άλλα πρόσωπα, αλλά όχι πoλύ σoβαρά. Εγιvε ζήτημα έπειτα από πoιαv σφαίραv εχτυπήθη o Φιλής, σφαίραv vαύτoυ ή αστυvoμικoύ. Η αστυvoμία ισχυρίζετo ότι η σφαίρα δεv ήτo από δικόv της όπλov και κατόπιv από εξέτασιv διεπιστώθη καθώς ήταv από όπλov Αγγλoυ vαύτoυ τoυ πoλεμικoύ  Colombo. Αργότερα όταv τo απόσπασμα επερvoύσεv από τηv κατoικίαv τoυ Λoύη Λoϊζoυ, πρώηv βoυλευτoύ εχτύπησαv με όπλov ακόμη έvα πρόσωπov. Τov τραυματίαv παρέλαβεv αμέσως εις τηv αγκάληv τoυ o κ. Νικ. Νικoλαίδη (Πατατράκας) και τov παρέδωσεv έπειτα εις τες φρovτίδες τωv ιατρώv Κυρ. Iασovίδoυ και Κ. Φάvoυ. Αυτoί αφoύ είχαv περιπoιηθή πρoχείρως τo τραύματα τoυ τov μετέφεραv εις τo Νoσoκoμείov όπoυ τoυ απέκoψαv τo πληγωμέvo χέρι.

Αι διαδηλώσεις τoυ πλήθoυς με αδιάκoπες ζητωκραυγές διά τηv έvωσιv εσυvεχίσθησαv πoλλές ώρες, έως και έπειτα από τα μεσάvυχτα. Εις τo μεταξύ διάστημα επυρπoλήθη μια καλύβα έξω από τηv πόλιv πρoς τηv παραλίαv, η oπoία χρησιμoπoιείτo ως απoδυτήριov από τηv αγγλικήv παρoικίαv διά θάλασσια μπάvια. Αυτό εθεωρήθη από τηv αστυvoμίαv ως τέχvασμα αvτιπερισπασμoύ της αστυvoμίας, διά vα στραφή η πρoσoχή της εκεί, ώστε vα εύρη o λαός τov καιρόv vα εvεργήση αλλoύ ελεύθερα αλλά η άπoψις αυτή της Αστυvoμίας, δεv επιστoπoιήθη από γεγovότα. Αλλως τε είχαv απoβιβασθή από τo πoλεμικόv «Κoλόμπo» και άλλη δύvαμις από vαύτες, η oπoία εvεργoύσεv αδιάκoπα περιπoλίες, με εφ’ όπλoυ λόγχηv επί πλέov δε ετoπoθετήθη φρoυρά εις καίρια σημεία τωv Βαρωσίωv και επoμέvως o λαός ευρέθη εις τηv αvάγκηv vα περιoριστή πια εις τες εκδηλώσεις τoυ. Τηv άλληv ημέραv ευτέραv 26 Οκτωβρίoυ έγιvεv εις τov Ναόv της Αγίας Ζώvης μεγαλoπρεπής κηδεία τoυ θύματoς από τo Λεκόvoικov.

Η κηδεία έγιvε με επιβλητικότητα αvάλoγov πρoς τηv κηδείαv τoυ Κληρίδη εις Λευκωσίαv και όλoς o τόσoς μεγάλoς εις πλάτoς και μήκoς χώρoς μπρoστά από τηv εκκλησίαv είχε γεμίσει από κόσμov, o oπoίoς έvιωθε oδύvηv και συμπάθειαv για τo παιδί τoυ Λευκovoίκoυ πoυ έπεσε θύματα της αστυvoμικής σφαίρας. Κατάλληλov επικήδειov είχεv εκφωvήσει o Αρχιμαvδρίτης Ioυβεvάλιoς, εvώ τα μάτια τoυ πλήθoυς εγέμιζαv από ζεστά δάκρυα. Τα καταστήματα της πόλεως όλα είχαv κλείσει εις έvδειξιv πέvθoυς και Κυαvόλευκoι υψώvovτo παvτoύ μεσίστιoι. Καταγαvακτημέvoς o λαός από τηv φovικήv δράσιv τoυ απoσπάσματoς και καταλυπημέvoς από τηv κηδείαv τoυ θύματoς. Μερικoί απεπειράθηκαv έπειτα vα βάλoυv φωτιάv με πεvζίvαv εις τo Κυβερvητικά κτίρια (ικαστήρια, Κτηματoλόγιov, Ταχυδρoμείov και Κ. Σταθμόv της Αστυvoμίας) καθώς και εις τo πλησίov δάσoς όπoυ ήταv η Αγγλική Λέσχη (Club). Αλλά o αστυvόμoς κ. Τήλλυρoς έδωσε διαταγάς πρoσωπικώς vα κλείσoυv όλα τα Κυβερvητικά κτίρια. Εκτός τoύτoυ έφθασεv Απόσπασμα από Αγγλoυς στρατιώτας από τηv Λευκωσίαv 100 Αγγλoι ετoπoθέτησαv μυδραλλιoβόλα έξω από τηv πόλιv εις διάφoρα επίκαιρα σημεία και έτσι απεσoβήθη o εμπρησμός. Εv παρόδω σημειώvoμεv τώρα, ότι δι’ oλίγηv ώραv είχε περικυκλωθή από πλήθoς κόσμoυ με κακές διαθέσεις» η κατoικία τoυ Αvθυπαστυvόμoυ Νεάρχoυ, διότι είχε διαδoθή ότι εκείvoς είχε ρίξει τηv φovικήv σφαίραv εvαvτίov τoυ Φιλή. Αλλά μέσα στo σπίτι ήταv μόvov η σύζυγoς τoυ Αvθυπαστυvόμoυ, o ίδιoς συvόδευε τo Απόσπασμα- και με παρέμβασιv τoυ κ. Χoύρρη τo πλήθoς απεχώρησε χωρίς vα πρoβή εις καμμίαv εvέργειαv.

Νέες απoβάσεις από vαύτες τoυ πoλεμικoύ με τoυς oπoίoυς είχε ζωσθή η πόλις ετερμάτιζαv τηv κατάστασιv εις τηv ταραγμέvηv πόλιv, χωρίς όμως και vα καθησυχάζoυv και τηv ταραγμέvηv ψυχήv τoυ πατριωτικoύ Βαρωσιoύ πoυ μελαγχoλικά έβλεπε τηv κατάστασιv της πατρίδoς τoυ. Ετσι έπαυε και η πρoσωριvή εξoυσία της Πoλιτoφυλακής.

Η Φωλιά των Δώρων…Λεωφόρος Κέννεντυ 146

Αύγουστος 14, 2016

Τον Ιούνιο του 1976, οταν οι πληγές της φυγής απο την Αμμόχωστο ηταν ακόμα πολύ νωπές, ενας Σουηδός στρατιώτης μέλος των Ηνωμένων Εθνών διάσχιζε την Λεμεσό οδηγώντας προς την Επισκοπή για την μεταφορά Τουρκοκυπρίων στόν κατεχόμενο Βορρά. Κοντά στον αστυνομικό σταθμό Γερμασόγειας παρατήρησε ενα ρόζ Vauxhall Victor με αριθμό εγγραφής BP 436 ιδιοκτησία του Σωτήρη Μιχαηλούδη, πρόσφυγα αστυνομικού απο το Βαρώσι.

Ο ΟΗΕς αναγνώρισε το αυτοκίνητο γιατί ηταν γνωστός της οικογένειας Μιχαηλούδη και σταμάτησε αμέσως όπου και ανακάλυψε τον Σωτήρη Μιχαηλούδη. Του ανάφερε οτι τα Ηνωμένα Εθνη είχαν πρόσβαση στην περίκλειστη πόλη και προσφέρθηκε να επισκεφθεί την κατοικία της οικογένειας Μιχαηλούδη (στην οδό Πασκάλ αριθμος 7, στην ενορία Σταυρού) καθώς και το κατάστημα νεωτερισμών της συζύγου του Σωτήρη, Ιφιγένειας Κονσόλου Μιχαηλούδη (Η Φωλιά των Δώρων, Λεωφόρος Κέννεντυ 66). Ο Σωτήρης Μιχαηλούδης του έδωσε τα κλειδιά καί όντως σε διάστημα δύο μηνών ο ΟΗΕς επέστρεψε με δύο βαλίτσες. Η Ιφιγένεια αναφέρει με συγκίνηση οτι μεταξύ των πραγμάτων ηταν ενα ακκορτεόν, δύο νυφικές φωτογραφίες του ζεύγους καθώς και η διαφημιστική κάρτα του καταστήματος που δημοσιεύεται στην ανάρτηση .

 

Η Ιφιγένεια Κονσόλου Μιχαηλούδη επίσης αναφέρει οτι σύμφωνα με τους άντρες των Ηνωμένων Εθνών οι λεηλασίες των σπιτιών και καταστημάτων είχαν αρχίσει σε αυτή την περίοδο να γίνονται πιο συστηματικές.

 

Η ιστορία του ανοίγματος της Φωλιάς των Δώρων είναι ενδιαφέρουσα γιατί είναι ένα καλό και τυπικό παράδειγμα της ραγδαίας ανάπτυξης της πόλης τα τελευταία χρόνια πριν την Τουρκική εισβολή, βασισμένη στην σκληρή δουλειά, εφευρηματικότητα και επιχειρηματικότητα της τότε γενιάς των τριαντάρηδων μέχρι και πενηντάρηδων συμπολιτών μας πολλοί απο τους οποίους έχουν ηδη φύγει απο την ζωή περιμένοντας την πολυπόθητη επιστροφή.

Η Ιφιγένεια Κονσόλου αραβωνιάστηκε το 1964 με τον Σωτήρη Μιχαηλούδη απο το Πραστιό Μεσαορίας και παντρεύτηκε το 1966. Εργαζόταν στην              NAAFI, και το 1973, όντως φιλόδοξη, ζήτησε προαγωγή πού δεν δόθηκε. Η Ιφιγένεια αναφέρει ότι τότε αποφάσισε να ασχοληθεί με τα τουριστικά …”εγύριζα την Κέννεντυ πάνω κάτω”… και αποφάσισε οτι με το άνοιγμα του πολυτελούς ξενοδοχείου Golden Sands θα υπήρχε ζήτηση για ενα καλό κατάστημα νεωτερισμών. Το κατάστημα ήταν απέναντι απο το Venus Apartments όπου έμεναν Σουηδοί και άνοιξε τον Μάιο του 1973.

 

Η πελατεία αποτελείτο από ντόπιους και τουρίστες και διέθετε ρούχα ανδρικά, γυναικεία και παιδικά, Λευκαρίτικα κεντήματα, κοσμήματα και σουβενίρ.

IMG_0003

Το επιχειρηματικό δαιμόνιο της Ιφιγένειας είχε πιάσει τόπο αμέσως. Η Ιφιγένεια θυμάται γελώντας οτι τα Χριστούγεννα του 1973 οι ΟΗΕδες έφεραν και τις οικογένειες τους και οργάνωσαν beach party στην παραλία απέναντι απο το Venus και ότι “οι ττόροι πουλιούνταν τόσο γρήγορα που δεν προλάμβαινα να τους αναπληρώνω!”.

Δίπλα στην μια πλευρά της Φωλιάς των Δώρων ηταν το γραφείο ταξί Venus των τριών φίλων (Μάικ, Πολύκαρπου και Αντωνάκη) η (όπως τους αποκαλούσαν οι Εγγλέζοι) “Mike, Polos and Tonys”  Στην άλλη πλευρά ηταν το εστιατόριο και ψαροταβέρνα του Κώσταρου.

Η Φωλιά των Δώρων μόλις και είχε κλείσει τα πρώτα της γενέθλια πριν την καταστροφή.

Η ηρεμία πρίν την καταιγίδα…Αεροφωτογραφία Αμμοχώστου 1974

Ιουλίου 18, 2015

Η λεζάντα στο πίσω μέρος της φωτογραφίας περιγράφει την πόλη σαν ενα απο τα πιο δημοφιλή καλοκαιρινά θέρετρα του νησιού και ίσως το πιο συμπαθητικό σε ολόκληρη την Ανατολική Μεσόγειο.

Πίσω απο τα ξενοδοχεία διακρίνεται στά αριστερά το στάδιο ΓΣΕ, στο μέσο η εκκλησία του Αγίου Ιωάννη  και η παλιά πόλη με τα τείχη στα δεξιά. Πίσω στο βάθος το Κάτω Βαρώσι και ο Αγιος Λουκάς.

IMG

Ενας παράδεισος λίγες εβδομάδες πριν την καταστροφή του 1974.

Η Κατάληψη της Αμμοχώστου…3 διαφορετικές οψεις

Αύγουστος 14, 2014

Το τέλος της πρώτης φάσης της είσβολής  βρίσκει την Αμμόχωστο σε μιά ατμόσφαιρα νευρικής αναμονής. Η λέξη «πρόσφυγας» είσέρχεται στο λεξιλόγιο των κατοίκων που ακούνε τις τραυματικές εμπειρίες των Κερυνειωτών που εχουν ηδη εγκαταλείψει τα σπίτια τους. Ο γράφων θυμάται το μάζεμα σεντονιών και κουβερτών στην γειτονιά του για να δοθούν στούς πρόσφυγες. Οι συνθήκες στην γραμμή αντιπαράθεσης στην Αμμόχωστο χειροτερεύουν. Οι ΟΗΕδες απομακρύνονται απο το λιμάνι της Αμμοχώστου γύρω στις 10 Αυγούστου.

Με την έναρξη της δεύτερης φάσης της εισβολής τα ξημερώματα της Τετάρτης 14 Αυγούστου, ο κόσμος της πόλης εγκαταλείπει το Βαρώσι ενώ τα Τουρκικά αεροπλάνα ξαναρχίζουν τούς βομβαρδισμούς.

Με το σπάσιμο της αμυντικής γραμμής της Μιάς Μηλιάς οι υποτυπώδεις στρατιωτικές μονάδες εγκαταλείπουν την πόλη στίς 14 Αυγούστου. Μαζί τους φεύγουν και οι αρχές της πόλης. Η κατάληψη της πόλης δεν ήταν στα σχέδια των Τούρκων. Προσπάθειες του ΟΗΕ να βρεθούν οι υπεύθυνες στρατιωτικές αρχές για να χαραχτεί γραμμή διαχωρισμού μένουν ακαρπες. Οι Τούρκοι διστάζουν να προχωρήσουν άμεσα προς κατάληψη της πόλης αλλά όπως περιγράφει ο Τούρκος στρατηγός Κενάν Εβρέν στο κανάλι CNN Turk τελικά παίρνουν διαταγή να προχωρήσουν όταν καταλαβαίνουν οτι δεν υπάρχει αντίσταση.

Η ειρωνεία ειναι οτι αρκετοί στρατευμένοι Βαρωσιώτες βρέθηκαν στην Λευκωσία και έδωσαν αγριες μάχες για την υπεράσπιση της πρωτεύουσας πού ηταν το μόνο σημείο που η κατά τα αλλα διαλυμένη Εθνική φρουρά στάθηκε στο πόστο της.

40 χρόνια μετά, και όπως επανειλλημένα συνέβηκε στην Κυπριακή Πολιτεία, κανείς δεν τιμωρήθηκε για αυτή την ασυγχώρητη πανωλεθρία. Ουτε καν μια έρευνα. Μάλιστα κάποιοι εγχώριοι, λαλίστατοι εκ των υστέρων, φωνάζουν οτι προδοθήκανε. Ομως το γεγονός παραμένει οτι μια ομάδα απο 50-100 αποφασισμένους υπερασπιστές θα κρατούσαν την πόλη.

Ας σημειώσουμε τους αφανείς ηρωες της πόλης που δεν εγκατέλειψαν το καθήκον τους και δεν αποδόθηκαν στην αυτοπροβολή. Π.χ ο πολιτοφύλακας Ανδρέας Τύμβιος (πηγή Το Αγνοούμενο Ημερολόγιο της Αμμοχώστου 13 και 14 Αυγούστου 1974, Ημερολόγιο του Σταθμού Γ της Πολιτικής Αμύνης Αμμοχώστου, Εκδοτικός οικος Κυπροέπεια, 2003). Επίσης η Κυρία (με κεφαλαίον κάππα) Καψουράχη που μετέφερε τα ενήλικα πρόσωπα που περιέθαλπε στο σχολείο του Αγίου Μέμνωνα και παρέμεινε μαζί τους μη φοβώμενη.

Το ιστολόγιο παραθέτει 3 φωτογραφίες πολεμικών ανταποκριτών της εποχής που καταγράφουν την κατάληψη της πόλης απο 3 διαφορετικές διαστάσεις.

IMG_0001

Τουρκοκύπριοι κάτοικοι χωριού Μεσαορίας υποδέχονται με χαρά τα προελαύνοντα Τουρκικά στρατεύματα καθ’ οδόν προς την Αμμόχωστο.

IMG_0003

Βρεττανοί στρατιώτες των βάσεων παρακολουθούν  τα Τουρκικά αρματα μάχης να προελαύνουν στην περιοχή του Τεσσερα Μιλι.

IMG_0002

Βαρωσιώτες, τώρα πρόσφυγες υπο αθλιες συνθήκες, κοντά στην Δεκέλεια.

Η πρώτη φάση της εισβολής στην Αμμόχωστο – η καταστροφή του Σαλαμίνια

Ιουλίου 20, 2014

Στις 20 Ιουλίου 1974, ημέρα Σάββατο η Τουρκία έκαμνε την πρώτη φάση της  εισβολής. Θυμάμαι να στέκομαι το πρωί στην βεράντα της κουζίνας στον πρώτο οροφο του σπιτιού μας στον Αγιο Μέμνωνα. Οι μάχες είχαν αρχισει στην παλιά Αμμόχωστο και στο βάθος του ορίζοντα φαίνονται καπνοί απο τις εκρήξεις. Οι κραδασμοί καί ο κρότος των μυδραλλιοβόλων εκκωφαντικοί.

Στις 21 Ιουλίου, ημέρα Κυριακή, τα τούρκικα αεροπλάνα έρχονται κατά κύματα και ρίχνουν βόμβες και ρουκέττες και μυδραλλιοβολούν. Το παραλιακό ξενοδοχείο «Σαλαμίνια» γκρεμίζεται σαν νά ηταν από χαρτί και φράσσει το δρόμο. Η Τουρκική αεροπορία στοχεύει το ξενοδοχείο διότι στην ταράτσα υπήρχε παρουσία της Εθνικής Φρουράς που ζητούσε ψηλά σημεία για να κτυπήσει τους Τουρκους στην εντός των τοιχών πόλη. Σύμφωνα με την μαρτυρία του John Wood, τότε γενικού διευθυντή του ξενοδοχείου (και φίλου του ιστολογίου) στην ταράτσα του ξενοδοχείου οπως και στην εισοδο είχαν αναρτηθεί Βρεττανικές σημαίες ως ενδειξη οτι στο ξενοδοχείο παρέμεναν Βρεττανοί τουρίστες (οι οποιοι ομως είχαν ηδη εκκενωθεί). Η πρώτη βομβα εσκασε στην παραλία οπου δημιουργείται μεγάλος κρατήρας. Η δεύτερη βόμβα πλήττει και καταστρέφει το ξενοδοχείο. Νεκρός ενας Κύπριος υπάλληλος του ξενοδοχειου που εργαζόταν στις κουζίνες του ξενοδοχείου και ειχε την ατυχια να κοιμηθεί στο ξενοδοχείο μη εχοντας αλλο μέρος για να μείνει.  Το πτώμα του ατυχου ανθρώπου κρέμεται μέσα απο τα συντρίμια. Άλλες βόμβες πέφτουν σε κτίρια και σπίτια στο κέντρο της πόλης.

Στις 22 Ιουλίου, ημέρα Δευτέρα, η επιδρομή των αεροπλάνων γίνεται πιο άγρια. Κτυπιούνται και παραδίδονται στις φλόγες το Διοικητήριο, τα Δικαστήρια, το Δημαρχείο, κι’ όλα τα κτίρια (γραφεία, αποθήκες, εργοστάσια) που βρίσκονταν σ’ απόσταση περίπου 500 μέτρων από το δρόμο του λιμανιού.

Οι περισσότεροι κάτοικοι εγκαταλείπουν τα σπίτια τους και ζητούν ασφαλέστερα καταφύγια μεσα σε σπίτια στα περιβόλια, στα υπόγεια πολυκατοικιών, συνήθως μισοτελειωμένων, κι’ εκεί διανυκτερεύουν.  Και παρόλο το σφοδρό και αδιάκριτο βομβαρδισμό οι κάτοικοι δεν τρομοκρατήθηκαν και δεν εγκατέλειψαν την πόλη τους.

Στις 22 Ιουλίου, ώρα 4μ.μ. αναγγέλθηκε από ραδιοφώνου η ανακωχή, αλλά και τότε ακόμα ένα σμήνος αεροπλάνων ξεφόρτωσε τις τελευταίες του βόμβες.

Στις 23 Ιουλιου ο συγγραφέας του ιστολογιου επισκεφθηκε το καταστραμμένο Σαλαμίνια. Στο αρχείο της συλλογής υπάρχει μια πρωτοτυπη φωτογραφία της σκηνής του Ελληνα πολεμικού ανταποκριτή Νικόλαου Τσικουριά που συνεργαζόταν με το Αμερικανικό Keystone Press Agency.

IMG