Posts Tagged ‘Αρχιτεκτονική’

Δημοτικός παιδονομικός και βρεφικός σταθμός Αμμοχώστου

Απρίλιος 28, 2017

IMG

Ένα αναμνηστικό φωτογραφικό δελτάριο της δεκαετίας του 1960 που απεικονίζει τον Δημοτικό παιδονομικό και βρεφικό σταθμό Αμμοχώστου.

Ο σταθμός είναι στην οδό Ελευθερίας (βλέπε χάρτη της περιοχής) και ήταν υπό την διεύθυνση της Κυρίας Ελέγκως Παρτζίλη.

famagusta nursery map

Ο σταθμός ήταν σχεδόν απέναντι από τα Δημοτικά Λουτρά και παραπλήσιος του Εμπορικού Λυκείου.

 

Καλά Χριστούγεννα και ευτυχές το νέο έτος…με την ευχετήρια κάρτα του ιερέα της Παναγίας της Λύσης 1962

Δεκέμβριος 24, 2016

Ένα σπάνιο φωτογραφικό δελτάριο της Παναγίας της Λύσης των αρχών της δεκαετίας του 1960.

img_0001

Η εκκλησία χτίστηκε στις αρχές του 20ου αιώνα από τον Ιάκωβο Παύλου, τον φημισμένο Μάστρε Γιακουμή, ο οποίος “αρχιτεκτόνισε” και έκτισε την εκκλησία. Ο Μάστρε Γιακουμής ανέβαινε στο άλογο και πήγαινε στην Αμμόχωστο, μελετούσε την εκκλησία του Αγ. Νικολάου που είχε σαν πρότυπο του και στην συνέχεια εφάρμοζε την τεχνική του.

img_0002

Το αναμνηστικό δελτάριο είναι υπογραμμένο από τον ιερέα της Παναγίας της Λύσης ο οποίος στέλνει τις ευχές του στον Πατήρ Βαρνάβα στο μοναστήρι του Αποστόλου Βαρνάβα στην Σαλαμίνα.

 

 

Το μοντέρνο στην Αμμόχωστο…Δημοτικό κέντρο Αλάσια 1954

Σεπτεμβρίου 24, 2016

Το μοντέρνο κίνημα της αρχιτεκτονικής που εμφανίστηκε στην Ευρώπη στην διάρκεια του μεσοπολέμου άφησε την σφραγίδα του και στην Κύπρο με αξιόλογα κτίρια να κτίζονται και στην Αμμόχωστο.

Το οπλισμένο σκυρόδεμα κυριαρχεί ως το κατ’ εξοχήν υλικό του μοντέρνου κινήματος στην αρχιτεκτονική. Στην Αμμόχωστο έχουμε έργα όπως το Δημοτικό κέντρο Αλάσια (στην γωνία της Ιπποκράτους) του αρχιτέκτονα Σταύρου Οικονόμου, το ξενοδοχείο Ασπέλια των Ι&Α Φιλίππου, το Δικαστικό μέγαρο των Ζεμπύλα και Κυθραιώτη καθώς και το ξενοδοχείο Grecian από τον Νεοπτόλεμο Μιχαηλίδη.

Δύο ωραίες φωτογραφίες της συλλογής χρονολογούνται το 1954 και είναι μέρος ενός άλμπουμ που πάρθηκε από ένα Αγγλο στρατιώτη που παραθέρισε στην Αμμόχωστο.

img_0005

img_0006

Οι φωτογραφίες δείχνουν ένα Αλάσια από μια διαφορετική άποψη από την συνήθη που είχαμε την δεκαετία του 1970. Η παραλία δεν έχει παρουσιάσει διάβρωση, καθώς και η ανάπτυξη ακόμα είναι μικρή και έτσι το κτίριο φαίνεται κτισμένο σε ένα ανοικτό χώρο.

img_0007

Μεταγενέστερα, το Αλάσια φαίνεται σαν ένα μέρος της πλήρως οικοδομημένης παραλίας.

Δεν υπάρχουν ακριβείς πληροφορίες για το πότε ακριβώς κτίστηκε το Αλάσια. Στο αρχείο της  συλλογής βρίσκεται και ένα ταχυδρομικό δελτάριο με ημερομηνία 14 Νοεμβρίου 1946 το οποίο φέρει την σφραγίδα “Andreas Soteriou-Municipal Pavilion”.

img_0004

Ίσως ο γνωστός φωτογράφος να είχε κάποια επαγγελματική σχέση με το Δημοτικό κέντρο.

Ενα υπέρθυρο στο Ριζοκάρπασο

Νοέμβριος 14, 2015

Κατά κανόνα οι αναρτήσεις στο ιστολόγιο συνοδεύονται η στοιχειοθετούνται απο παλιές φωτογραφίες του αρχείου της συλλογής. Μια πρόσφατη επίσκεψη στο Ριζοκάρπασο έδωσε αφορμή για παραβίαση του κανόνα. Αφορμή η επίσκεψη στο σπίτι των μακαρίτισσων θειάδων μου, Ελένης και Ιωάννας Αναστασιάδου. Το σπίτι σήμερα είναι στην κατοχή Κούρδων έποικων. Δίπλα στο σπίτι βρίσκεται το σπίτι που κτίστηκε για την Κατίνα Χατζηαναστάση (το γένος Λαζαρίδη) μεταξύ του 1900-1904. Ο νόμιμος κάτοχος της οικίας σήμερα είναι ο Ανδρέας Αργυρίδης, δικηγόρος. Το κτίριο βρίσκεται σε κακή κατάσταση καθώς χρησιμοποιείται σαν αποθήκη από έποικους.

Παρά την φθορά το οίκημα διατηρεί μια υπέροχη ομορφιά που φαίνεται πιό ζωντανά στην πόρτα καθώς και το υπέρθυρο πάνω από την πόρτα.

Η πόρτα και το υπέρυθρο

Η πόρτα και το υπέρθυρο

Τά υπέρθυρα πάνω από τις εξώπορτες παλιών κυπριακών σπιτιών συνήθως αποτελούνται από μια πλάκα, όπου με ρηχό ανάγλυφο παρουσιάζεται είτε ένας σταυρός είτε μια ιερή μορφή σαν φυλαχτό του σπιτιού.

Το υπέρυθρο σε μεγέθυνση

Το υπέρθυρο σε μεγέθυνση

Μαζί με το φυλαχτό χαράζεται και η χρονολογία της κατασκευής του σπιτιού (μεταξύ 1900-1904). Σύμφωνα με τον Ανδρέα Αργυρίδη ενας ανίκανος ηλεκτρολόγος έκαμε την ζημιά στα δύο τελευταία ψηφεία!. Τα υπέρθυρα αποτελούν πολύτιμα στοιχεία της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς του τόπου και ιδίως του Ριζοκάρπασου, ενός από τα πιο όμορφα χωριά της Κύπρου.

Από αριστερά προς δεξιά, Ελένη Αναστασιάδου, Ανδρέας Αργυρίδης, Ιωάννα Αναστασιάδου μπροστά από το σπίτι τους το 1985

Από αριστερά προς δεξιά, Ελένη Αναστασιάδου, Ανδρέας Αργυρίδης, Ιωάννα Αναστασιάδου μπροστά από το σπίτι τους το 1985

Το Καζίνον Βαρωσίων και η ταραχώδης ιστορία του…Οδός Ερμού 1926

Οκτώβριος 4, 2015

Η πιό παλιά φωτογραφική αποψη της Οδού Ερμού στο αρχείο της συλλογής χρονολογείται απο το 1926. Ευτυχώς η φωτογραφία είναι αρκετά καθαρή και μας δείχνει πολύτιμα στοιχεία της κοινωνικής και εμπορικής ιστορίας της πόλης καθώς και της ωραίας αρχιτεκτονικής (όπως τα μαγαζιά με τια κομψές Κυπριακές καμάρες τους ηλιακούς των προσόψεων) που χάθηκαν με την πάροδο του χρόνου και την ανάπτυξη.

Οδός Ερμού 1926

Οδός Ερμού 1926

Μπροστά, στα αριστερά (1) διακρίνεται το φαρμακείον “Ο Φοίνιξ” του Γ. Πάλμα. Ο Γεώργιος Πάλμας, απόφοιτος του πανεπιστημίου του Λονδίνου, ηταν ο πρώτος φαρμακοποιός των Βαρωσίων. Μπροστά στα δεξιά (2) διακρίνεται το καφενείο του Βοσκαρή και αμέσως μετα το κουρείον του Αντώνη Κανικλίδη (3). Στο βάθος δεξιά (4) διακρίνεται το ανώγειο κτίριο του Καζίνου στην διασταύρωση Ερμού και Κίμωνος. Διακρίνονται επίσης τα σύρματα ηλεκτρισμού; η ηλεκτροδότηση της Αμμοχώστου άρχισε το 1922.

Το Καζίνο είχε ταραχώδη ιστορία όπως αφηγείται ο Μιχαήλ Κούμας στο βιβλίο του “Τα Παληά Βαρώσια και η Παληά Αμμόχωστος”.

Γράφει ο Κούμας:

“Γειτονικόν πρός το καφενείον του Μπάρπα Γιάννη ήτο και το ανώγειον Καζίνο επι των οδών Ερμού και Κίμωνος, το οποίον εις παλαιοτέρους καιρούς επί Τουρκοκρατίας, συνεκέντρωνε τους προεστούς του Βαρωσιού, σαν π.χ. τον Χατζηπέτρον, τον Γεώργιον Σωτηρίου, τον Σωτηράκην Εμφιετζήν, τον Ευαγγέλην Λοίζου, τον Χρυσόστομον Λοίζου, τον Λουκάν Γεωργίου, τον Λουκάν Κωνσταντινίδην, τον ιατρόν Δημήτριον Μητίδην και ολίγους άλλους.

Εδώ επάνω κατά τις τελευταίες μέρες της Τουρκοκρατίας οι προύχοντες μας εψιθύριζαν τα νεώτερα κρυφά κρυφά από τα Τούρκικα αυτιά. Ητο τότε, ως γνωστόν, η εποχή του μεγάλου Ρωσσοτουρκικού πολέμου στα 1877-78 μ.χ. και οι καυμένοι οι ραγιάδες εμαζεύοντο αθόρυβα μέσα στον ανεμόμυλον του Χατζηγιώρκη του Οβραίου πάνω στην τούμπαν, κατά την σημερινήν οδόν Ανεμομύλου, και εδιάβαζαν την μοναδικήν ελληνικήν εφημερίδα Νέαν ήμέραν της Τεργέστης, που εφθανε στήν Λάρνακα κάθε μήνα, και που την μετέφεραν κρυφά στα Βαρώσια. Και η ενημερότης αυτή παρ ολίγον να εστοίζιζε τότε την ζωήν και εις τοιυς ιδίους αυτο΄υς τους προεστούς και εις πολλούς αλλους Βαρωσιώτες. Ιδού πώς εδημιουργήθη ο κίνδυνος αυτός και πώς απεσοβήθη.

Κατά τους πρώτους μήνες του 1878 έπληροφορήθησαν οι εκλεκτοί θαμώνες του Καζίνου ότι τα Ρωσσικά στρατεύματα νικηφόρα διέβησαν τον ποταμόν Δούναβιν και εκυρίευσαν την οχυράν πόλιν της Βουλγαρίας Πλεύνας που την υπερήσπιζε γενναιότατα ο Τούρκος αρχιστράτηγος Οσμάν Πασάς, και οτι οι Ρώσσοι ακάθεκτοι εφθασαν εις τον Αγιον Στέφανον προ των πυλών της Κωνσταντινουπόλεως.

Την πτερόεσσαν και χαροποιόν δια τους Χριστιανούς φήμην ακουσε και ο κάτωθεν του Καζίνου Τούρκος καφετζής, όστις ανήγγειλε τα δυσάρεστα δια τους Τούρκους νέα εις πολυάριθμον συγκέντρωσιν των ομοφύλων του εις την πλατείαν της Αγίας Σοφιάς της Αμμοχώστου, την ώραν ακριβώς που το Τουρκικόν πλήθος ενθουσιωδώς διετυμπάνιζεν ότι τα Τουρκικά στρατεύματα ενίκησαν τους Ρώσσους και συνέλαβαν τριακόσιας χιλιάδας αιχμαλώτους με τον Τσάρον των μαζή.

Το νέον έπεσεν ως βόμβα εις το μέσον του Τουρκικού όχλου, όστις εξετράπη είς ύβρεις και απειλάς κατά του Τούρκου καφετζή, του αγγέλου κακών, και εζήτει επιμόνως να μάθη ποιός του είπε το κακό μαντάτο για τον Πατισιάχ και το ντοβλέτι.

Ο καφετζής τότε υπό τας απειλάς και τις ύβρεις είπεν οτι το είχεν ακούσει απο τους Ρωμηούς στο άνωθεν του καφενείου Καζίνο, και οι Τούρκοι έξαλλοι ητοιμάσθησαν να ανεβούν το πρωί στο Βαρώσι να σφάξουν τους άπιστους που είπαν πως η Πλεύνα έπεσεν εις χείρες των γκιαούρ Μοσκώφ. Μα ευρέθη απο μηχανής θεός την στιγμήν εκείνην ο καλός Αμοχουστιανός τούρκος Ζουχτί εφέντης, όστις έδραμεν όρθρου βαθέως στα σκαλοπάτια της θύρας του Καζίνου επι της οδού Κίμωνος και προς την εκκλησίαν του Αγίου Νικολάου, και επληροφόρησε δεόντως τον καφετζήν Δημήτρην Μιντήν να ειδοποιήσει πάραυτα τους προύχοντας δια τον μεγάλον κίνδυνον που επεκρέματο επί των κεφαλών των και όλων των Ελλήνων Χριστιανών του Βαρωσιού.

Και με τις πρώτες αντάυγειες της ροδοδάκτυλης θεάς οι ηγέται της Ελληνικής κοινότητος έκαμαν κρυφά το συμβούλιον των και εφεύραν την λύσιν:

Απεφάσισαν δηλαδή να συνεννοηθούν με κάποιον, τον οποίον θα εφευγάτιζαν αμέσως σε κανένα προξενείο στην Λάρνακα και να επιρρίψουν επάνω του την διάδοσιν της Τουρκικής ήττης εις το Βαλκανικόν μέτωπον. Και ως τοιούτον επέλεξαν τον ιατρόν Δημήτρην Μητίδην, όστις εγένετο ευθύς άφαντος, σωθείς πράγματι εις ξένο κουσουλάτο της Σκάλας, και έτσι η μανία του καταφθάσαντος μετά μαχαιρών και ροπάλων και ύβρεων τουρκικού όχλου εκόπασεν. Και όταν μετ ολίγους μήνας η Τουρκία παρεχώρησε την Κύπρον εις την Αγγλίαν, ο ιατρός Μητίδης επανήλθε σώος και αβλαβής στην πόλιν και στήν οικογένειαν του.”

”Οι Γαλλικές πόλεις της Κύπρου”, Achille Carlier…Πανοραμικές απόψεις της Αμμοχώστου το 1933

Ιουνίου 12, 2015

Η κατάκτηση και διοίκηση της Κύπρου από τους Λουζινιανούς (1192-1489) αφησε πλούσια αρχιτεκτονική κληρονομιά, κυρίως στήν Αμμόχωστο καί Λευκωσία. Στήν Αμμόχωστο ο μεγαλοπρεπής καθεδρικός ναός του Αγίου Νικολάου παραμένει το πιο επιβλητικό δείγμα της αρχιτεκτονικής των Λουζινιανών.

Κατά τον 19ο αιώνα , μια σειρά από Γάλλους περιηγητές έκανε μια σημαντική συμβολή στην εκ νέου ανακάλυψη της πολιτιστικής κληρονομιάς του νησιού , ιδίως όσον αφορά τα έργα από τη μεσαιωνική περίοδο , όταν η Κύπρος διατήρησε προτιμησιακές σχέσεις με τη Γαλλία μέσω των Λουζινιανών . Ο Camille Enlart έπαιξε σημαντικότατο ρόλο . Μετά από αρκετές παραμονές δημοσίευσε το 1899 μια περίληψη για την τέχνη του Μεσαίωνα και της Αναγέννησης στην Κύπρο, που παραμένει ανεκτίμητη ακόμα καί σήμερα. Λίγο αργότερα, το 1933 ο Achille Carlier, βραβευμένος απο την Γαλλική Ακαδημία το 1930, επισκέφθηκε την Κύπρο και κατέγραψε την Γαλλική επίδραση στην αρχιτεκτονική της Παλιάς Αμμοχώστου στην εκδοση του “Les Villes Francaises de Chypre” που δημοσιεύθηκε το 1934. Γνωρίζουμε οτι κατά την παραμονή του στήν Αμμόχωστο είχε την βοήθεια των Βρεττανών αλλά και του Γάλλου πρόξενου στην Αμμόχωστο κυρίου F. Murat.

Η μελέτη του Carlier ειναι σημαντική γιατί περιέχει και δύο αεροφωτογραφίες της παλιάς πόλης. Οι φωτογραφίες μάλλον πάρθηκαν απο τους Βρεττανούς χρησιμοποιώντας τα αεροπλάνα της Imperial Airways που μόλις είχε αρχίσει την αεροπορική σύνδεση της Κύπρου με το εξωτερικό.

Η πρώτη είναι μιά πανοραμική αποψη της παλιάς πόλης.

Πανοραμική άποψη της Παλιάς Πόλης

Πανοραμική άποψη της Παλιάς Πόλης

Ξεχωρίζουμε το λιμάνι λίγο πρίν την επέκταση του το 1931-32, τις βόρειες παρυφές των Βαρωσίων και στα βόρεια την περιοχή που οδηγεί στην Σαλαμίνα.

Η δεύτερη ειναι άποψη του καθεδρικού ναού του Αγίου Νικολάου απο τα βορειοανατολικά.

Πανοραμική άποψη της περιοχής του καθεδρικού ναού του Αγίου Νικολάου

Πανοραμική άποψη της περιοχής του καθεδρικού ναού του Αγίου Νικολάου

Στά δεξιά του καθεδρικού ναού φαίνεται ο μεντρεσές Kutup Osman που λειτουργούσε ακόμα σαν μεντρεσές (βλέπε ανάρτηση της 29 Μαίου 2015, Ο Μεντρεσές Kutup Osman στην παλιά πόλη της Αμμοχώστου ) καί πίσω του διακρίνεται ενα μικρό στεγασμένο νεκροταφείο των Τούρκων. Στά δεξιά διακρίνεται η πρόσοψη του ανακτόρου των Λουζινιανών.

ENGLISH TRANSLATION

“The French cities of Cyprus”, Achille Carlier…Panoramic views of Famagusta in 1933

The conquest and administration of Cyprus by the Lusignans (1192-1489) ahs left a rich architectural heritage, particularly in Famagusta and Nicosia. In Famagusta the imposing cathedral of Saint Nicholas remains the star example of Lusignan architecture.

Throughout the 19th century, a series of French travellers made a major contribution to the rediscovery of the island’s heritage, particularly as regards works from the medieval period, when Cyprus maintained preferential ties with France. Camille Enlart played a very important role. Over several sojourns, he succeeded in exploring countless sites and published in 1899 a summary on the art of the Middle Ages and Renaissance in Cyprus that remains invaluable to this day. A little later, in 1933 Achille Carlier who was a prize-winner of the French Academy, visited Cyprus and recorded the French influence on the architecture of the old city of Famagusta in his work “Les Villes Francaises de Chypre” which was published in 1934. We know that during his stay in Famagusta he was assisted by the British authorities but also the French Consul in Famagusta, Monsieur F. Murat.

Carlier’s study is important because amongst others he provides two aerial photographs of the old city. The photographs were most probably taken by the British, using the planes of Imperial Airways which had just started the aerial services connecting Cyprus to the outside world.

The first is a panoramic view of the old walled city.

The port can be distinguished in its state before the harbour extension works of 1931-32 as well as the northern area of Varoshia; in the north the plain leading to Salamis is visible.

The second is a view of  Saint Nicholas Cathedral from the north-east.

To the right of the cathedral we note the madrassa Kutup Osman which was then still operating as a madrassa (see the post of 29 May 2015 , Ο Μεντρεσές Kutup Osman στην παλιά πόλη της Αμμοχώστου ) and behind it lies the a small covered Turkish cemetery. On the right side of the photograph lies the façade of the remains of the Lusignan Palace.

Ο Μεντρεσές Kutup Osman στην παλιά πόλη της Αμμοχώστου

Μαΐου 29, 2015

Δίπλα απο τον καθεδρικό ναό του Αγίου Νικολάου (που μετατράπηκε στο τζαμί Lala Mustafa μετά την κατάληψη της πόλης από τους Οθωμανούς το 1571) σήμερα βρίσκεται το εστιατόριο/μπάρ Ginkgo.

Τό εστιατόριο/μπάρ Ginko

Τό εστιατόριο/μπάρ Ginko

Το θολωτό κτίριο χτίστηκε μάλλον λίγο πρίν το τέλος του 18ου αιώνα και αντιπροσωπεύει μια σχετικά αγνωστη πτυχή της Οθωμανικής κληρονομιάς της Αμμοχώστου. Το κτίριο αυτό ηταν ο μαναδικός Μεντρεσές στην επαρχία Αμμοχώστου.

Ο μεντρεσές (αραβικά .:مدرسة, madrasah, [πληθυντικός مدارس, madāris]) είναι αραβική λέξη που χρησιμοποιείται για οποιοδήποτε ίδρυμα μόρφωσης, κοσμικό ή θρησκευτικό. Τέτοια ιεροσπουδαστήρια/ιεροδιδασκαλεία υπάρχουν σε όλες τις Μουσουλμανικές χώρες. Η λέξη μεντρεσές προέρχεται από την αραβική λέξη ντερς (=μάθημα) και σημαίνει «μουσουλμανικό ιεροσπουδαστήριο». Ωστόσο, είναι πιθανό να προέρχεται από την εβραϊκή λέξη μιντράς (מדרש).

Οι μεντρεσέδες δεν υπήρχαν στις αρχές της εξάπλωσης του Ισλάμ και το τζαμί αποτελούσε τον κυριότερο εκπαιδευτικό θεσμό στον μουσουλμανικό κόσμο. Ωστόσο, καθώς η ζήτηση για μάθηση αυξανόταν, δεν ήταν πλέον πρακτικό να δίνονται ζωηρές συζητήσεις στο τζαμί, και κατά συνέπεια, οι Μουσουλμάνοι εκπαιδευτικοί δημιούργησαν το θεσμό του μεντρεσέ. Οι μεντρεσέδες, δημιουργήθηκαν για να διδάξουν τη θρησκεία και την επιστήμη, από τη σουνιτική άποψη που ακολουθούσαν οι Οθωμανοί.

Σύμφωνα με πληροφορίες απο τα αρχεία του ΕΒΚΑΦ,  στην διάρκεια της Τουρκοκρατίας υπήρχαν 15 μεντρεσέδες στην Κύπρο. Ο πρώτος ηταν ο Büyük Medrese που άνοιξε το 1573 στην Λευκωσία από τον İsmail Ağa. Σύμφωνα με πληροφορίες το διδακτικό επίπεδο των Κυπριακών μεντρεσέδων ηταν αρκετά ψηλό και ερχονταν φοιτητές απο τά νότια παράλια της Ανατολίας (Mersin, Anamur, Antalya, Adana ). Οταν κατέλαβαν την Κύπρο οι Βρεττανοί το 1878 παρέμεναν 8 μεντρεσέδες εν ενεργεία.  Μέ την φθορά της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και την ανοδο του κοσμικού ηγέτη της Τουρκίας Kemal Ataturk, οι μεντρεσέδες σταμάτησαν την λειτουργία τους με τον τελευταίο (Büyük Medrese) να σταματά το 1939-40. Δυστυχώς οι παραπάνω μεντρεσέδες ερημώθηκαν.

Ορισμένες πηγές αναφέρουν οτι ο μεντρεσές Kutup Osman ιδρύθηκε στην Αμμόχωστο το 1826 απο τον Seyit Mehmet Ağa. Ομως η έρευνα του ιστολογίου δείχνει οτι το κτίριο του μεντρεσέ ζωγραφίστηκε και περιγράφτηκε σαν ενα τζαμι ( «une mosque») απο τον Γάλλο περιηγητή Louis Francois Cassas στίς γκραβούρες που εξέδωσε το 1798 στο λεύκωμα του Voyage Pittoresque de la Syrie, de la Phenicie, de la Palestine, et de la Basse Egypte.

Η γκραβούρα του Cassas

Η γκραβούρα του Cassas

Ο Cassas επισκέφθηκε την Κύπρο το 1786. Αρα μπορούμε να συμπεράνουμε οτι η σπάνια γκραβούρα μας παραπέμπει στο κτίσιμο του μεντρεσέ πριν το 1786.

Είναι αξιοσημείωτο οτι η παρουσία του μεντρεσέ σε φωτογραφικά δελτάρια ειναι πολύ σπάνια, παρόλο οτι ο καθεδρικός ναός του Αγίου Νικολάου είναι ίσως το πιο πολύ φωτογραφημένο μνημείο της πόλης. Ενα τέτοιο δελτάριο εξέδωσε ο Ν Τρίαρχος στίς αρχές της δεκαετίας του 1960.

Ο μεντρεσές Kutup Osman στίσ αρχές της δεκαετίες του 60 (φωτογραφικό δελτάριο Ν. Τρίαρχου)

Ο μεντρεσές Kutup Osman στην δεκαετία του 60 (φωτογραφικό δελτάριο Ν. Τρίαρχου)

Η πινακίδα στον μεντρεσέ δεν είναι πολυ ευδιάκριτη στο δελτάριο αλλά απο μια άλλη φωτογραφία φαίνεται η επιγραφή σαν Magusa Turk Belediye Dairesi, δηλαδή το Τουρκικό Δημαρχείο Αμμοχώστου.

The madrassa Kutup Osman in the old town of Famagusta

Next to the Cathedral of St. Nicholas (which was converted into the Lala Mustafa mosque after the conquest of the city by the Ottomans in 1571) are now the premises of restaurant / bar Ginkgo.

Τό εστιατόριο/μπάρ Ginko

The rotunda/dome style building was built probably just before the end of the 18th century and represents a relatively unknown aspect of the Ottoman heritage of Famagusta.  The building was the only madrassa in the Famagusta district.

Madrassa (Arabic.: مدرسة, madrasah, [plural مدارس, madāris]) is the Arabic word used for any educational institution, secular or religious.  Such Seminaries /institutions exist in all Muslim countries.  The word madrassa is derived from the Arabic word Derry (= subject) and means «Muslim seminary.»  However, it is also possible that it derives from the Hebrew word mintras (מדרש).

The madrassas were not present in the early stage of Islam and the mosque was the leading educational institution in the Muslim world.  However, as demand for learning grew, it was no longer practical to give lively debates in the mosque, and therefore Muslim teachers created the institution of the madrassa.  The madrassas were created to teach religion and science, from the Sunni perspective practised by the Ottomans.

According to information from the files of Evkaf, during the Turkish occupation there were 15 madrassas in Cyprus.  The first was the Büyük Medrassa opened in 1573 in Nicosia by İsmail Ağa.  According to information the teaching level of Cyprus madrassas was quite high and students came from as far as the south coast of Anatolia (Mersin, Anamur, Antalya, Adana).  When Cyprus was occupied by Britain in 1878 there remained 8 active madrassas.  With the decay of the Ottoman Empire and the rise of the secular Turkish leader Kemal Ataturk, the madrassas ceased operation the last one being Büyük Medrese in 1939-40.  Unfortunately most of the Cypriot the above madrassas were left to decay.

Some sources report that the madrassa Kutup Osman was founded in Famagusta in 1826 by Seyit Mehmet Ağa.  However, an engraving  by the French traveller Louis Francois Cassas  issued in 1798 in his two-volume Voyage “Pittoresque de la Syrie, de la Phenicie, de la Palestine, et de la Basse Egypte” is described as a mosque («une mosque»).

Η γκραβούρα του Cassas

Cassas visited Cyprus in 1786. So we can conclude that the rare engraving dates the building of the madrassa to a date before 1786.

It is noteworthy that the presence of the madrassa in photographic postcards is very rare, although the Cathedral of St. Nicholas is probably the most photographed monument in the city.  Such a postcard was issued by N. Triarchos in the early 1960s.

Ο μεντρεσές Kutup Osman στίσ αρχές της δεκαετίες του 60 (φωτογραφικό δελτάριο Ν. Τρίαρχου)

The sign on the madrassa building is not very visible. Through another photograph the sign reads as Magusa Turk Belediye Dairesi (The Turkish City Hall of Famagusta).

Μ. Κ. Χατζηδημητρίου…Αιτηση χρήσης υπαίθριου αποπάτου στο εξοχικό του στην περιοχή Ακταίου, 1934

Οκτώβριος 16, 2014

Πρίν ογδόντα χρόνια, τον Οκτώβριο του 1934, ο ελλόγιμος κύριος Χατζηδημητρίου, δικηγόρος και παράγοντας της πόλης των Βαρωσίων απευθύνεται στον Αγγλο επαρχιακό Διοικητή Αμμοχώστου, αιτούμενος την χρήση παραπήγματος δίπλα στο κέντρον Ακταίον ως απόπατον! (ο οποίος βρισκόμενος σε ξεχωριστό παράπηγμα μάλλον πρέπει να χαρακτηριστεί σαν υπαίθριος  η σαν “outside loo” εν Αγγλιστί). Η αιτηση εγκρίνεται με 6 υπογραφές .

IMG

Η αιτηση του κυρίου Χατζηδημητρίου

Το πιο πάνω ντοκουμέντο μας παραπέμπει στην ιστορία της εξέλιξης της παραθαλάσσιας ανάπτυξης της παραλίας του Βαρωσιού. Σύμφωνα με μαρτυρίες (βλ. Το Παλιό Βαρώσι της Αγνής Μιχαηλίδου, οπως και τοπογραφικούς χάρτες) η σήμερα κατάκτιστη παραλία του Βαρωσιού ηταν ερημη στις αρχές του περασμένου αιώνα. Υπήρχε ο καταυλισμός των ψαράδων στην περιοχή της Γλώσσας (βλ. φωτογραφία του 1914 στην ανάρτηση της 10 Οκτωβρίου) και η υπόλοιπη περιοχή ηταν γεμάτη απο τα λευκά κρίνα της θάλασσας οπως και τα γνωστά «γένια της Αφροδίτης» (βλ. φωτογραφία του 1914 στην ανάρτηση της 10 Οκτωβρίου) στους παραθαλάσσιους αμμόλοφους. Η Αγνή Μιχαηλίδου μας πληροφορεί οτι το πρώτο σπίτι-παράγκα το εκτισε γύρω στο 1900 ο γιατρός Moghabab, και μετά εκτισαν ο Γεώργιος Χατζηπέτρος και ο Πολύβιος Γεωργίου. Τα σπίτια αυτά ειχαν κτιστεί χωρίς αδεια σε κυβερνητική γη και γι’αυτό ο Αρμοστής εξέδωσε διάταγμα κατεδάφισης!.

Γράφει η Αγνή Μιχαηλίδου: Ο Γεωργίου αντί να υπακούση, πήγε αμέσως στην Λευκωσία. Εκεί συνάντησε τον Αρμοστή ο οποίος ηταν ετοιμος με τις αποσκευές του για αναχώρηση στο Τροόδος για την θερινή του κατοικία. Συζήτησαν το θέμα, αλλά ο Αρμοστής επέμενε στην κατεδάφισι. Τότε ο Γεωργίου ειπε στον αρμοστή: Εσείς εξοχώτατε, τώρα πάτε στο Τροόδος για το καλοκαίρι. Εμείς δεν θέλουμε λίγη δροσιά; Γι αυτό κτίσαμε τις παράγκες στην θάλασσα. Αυτό επιασε τόπο. Ο Αρμοστής εδωσε αμέσως διαταγή να χωριστή η γη στην παραλία σε οικόπεδα και αφησε ησυχο τον Γεωργίου.

H Αγνή Μιχαηλίδου προσθέτει οτι τα οικόπεδα αρχικά διατίθονταν για 6-12 λίρες το καθένα αλλά το ενδιαφέρον ηταν πολύ χαμηλό γιατί οι επίδοξοι αγοραστές θεωρούσαν τις τιμές πολύ ψηλές. Τα οικόπεδα πουλήθηκαν ευκολα οταν η τιμή μειώθηκε στις 2-5 λίρες το οικόπεδο. Το ακριβώτερο το ειχε αγοράσει ο δικηγόρος Λούης Λοίζου (γνωστός ως Τσακκιστός). Η γενική γνώμη ηταν οτι «ο γιός του Χατζηβαγγέλη επέταξε τα λεφτά του στούς παλιόαμμους». Σύμφωνα με την μαρτυρία της φίλης του ιστολογίου Στάλως Χριστοδουλίδου αυτή η νοοτροπία ηταν ζωντανή και αρκετά χρόνια μετά.

Αφηγείται η Στάλω Χριστοδουλίδου:

«Το 1940, ο παππούς μου Ανδρέας Πετρίδης είχε ραφείο στη περιοχή του Αη- Νικόλα και ο πελάτης του Γεώργιος Εμφιετζής (Δήμαρχος Αμμοχώστου για πολλά χρόνια), που του ειχε ράψει ενα κοστούμι αλλά δεν είχε να πληρώσει , του είπε λοιπόν να του γράψει μια έκταση στη θάλασσα αντί των οφειλών ! Ο παππούς αρνήθηκε λέγοντας δεν είσαι καλά που θα παρω περιουσία εκεί μεσα στις ερημιές που μας τρώνε τα φίδια να με κοροϊδεύει ο κόσμος… οπότε μπορείς μου τα δίνεις !!! Η οικογένεια το θυμόταν αυτό το περιστατικό οταν χρόνια μετά αρχισε η τεράστια ανάπτυξη της περιοχής…»

Το αρχειακό φωτογραφικό υλικό που καταδεικνύει τα στάδια της ανάπτυξης στις πρώτες δεκαετιες του 20ου αιώνα ειναι λιγοστό και αρα σπάνιο. Το αρχείο του ιστολογίου διαθέτει τις φωτογραφίες της οικογένειας Lucie-Smith που χρονολογούνται το 1914. (βλ. ανάρτηση της 10 Οκτωβρίου). Η επόμενη, χρονικά μεταγενέστερη, φωτογραφία στο αρχείο του ιστολογίου ειναι παρμένη το 1947 απο ενα Αγγλο στρατιώτη.

IMG

Ο φίλος του ιστολογίου, Παύλος Ιακώβου, σημειώνει το κέντρον Αλάσια (νούμερο 1) οπως και το κέντρο Ακταίον το οποίο ανοιξε μετά απο το τέλος του πρώτου Παγκοσμίου πολέμου απο τον παππού του, Παύλο Ιακώβου (νούμερο 2). Η φωτογραφία δείχνει οτι τα παραθαλάσσια σπίτια/παραπήγματα ειχαν φτάσει μέχρι την περιοχή του Αλάσια αμέσως μετά το τέλος του Β Παγκοσμίου πολέμου. Παραμένει αγνωστον κατά πόσον το 1947 η εξοχική κατοικία του κύριου Χατζηδημητρίου συνέχιζε να χρησιμοποιεί τον υπαίθριον απόπατον η κατά πόσο ειχε αναβαθμιστεί σε εσωτερικό αποχωρητήριο!.