Archive for the ‘Uncategorized’ Category

Τα Ανθεστήρια

Μαΐου 7, 2017

Τα Ανθεστήρια, σαν οργανωμένη γιορτή της άνοιξης και των λουλουδιών, άρχισαν να γιορτάζονται στήν Αμμόχωστο γύρω στο 1915, όταν με πρωτοβουλία της διευθύντριας του Παρθεναγωγίου Βαρωςίων Ελένης Χατζηπέτρου ξεκίνησαν εκδηλώσεις και εορτασμοί στίς οποίες αρχικά συμμετείχαν μαθητές και μαθήτριες που έκαμναν παρέλαση σε στολισμένα άρματα η σε ομάδες.

Η καινοτομία βρήκε μεγάλη ανταπόκριση στούς Βαρωσιώτες και έτσι η γιορτή τέθηκε υπο την προστασία των Δημοτικών αρχών των Βαρωσίων. Αναφέρει χαρακτηριστικά απο δημοσίευμα της εφημερίδας Ελευθερίας του 1918 ο Γιάγκος Κλεόπας στο βιβλίο του «Αμμόχωστος η Ατέλειωτη Ιστορία»:

«Η Πρωτομαγιά εωρτάσθη εφέτος εν τη πόλει ημών μετά πρωτοφανούς ζωηρότητος. Διωργανώθη εν τω κήπω «Ιωβιλαίω» τελετή ανθεστηρίων τη αξιεπαίνω πρωτοβουλία της ελλογ. διευθυντρίας του Παρθεναγωγείου ημών δ/δος Ελένης Χατζηπέτρου και προσήλθον εν τω φιλοκάλως εστολισμένω κήπω περί την 5 μ.μ. ώραν αι μαθήτριαι του Παρθεναγωγείου, ως και άπαντες οι πολίται. Ελληνικοί χοροί υπό μαθητριών και μουσικαί εκτελέσεις διά μαντολινάτας εποίκιλλον την εορτήν, εξ ης εισεπράχθησαν 11 λίραι υπέρ του «Φιλοπτώχου Συλλόγου» της πόλεώς μας.»

Διοργανωνόταν την Άνοιξη, συμβολίζοντας την αναγέννηση της φύσης, και περιλάμβανε τη θεαματική παρέλαση των ανθοστόλιστων αρμάτων (εμπνευσμένων από τη μυθολογία, αλλά και τη σύγχρονη επικαιρότητα) και την αναπαράσταση της Πομπής των Παναθηναίων, με τη συνοδεία φιλαρμονικών και με ελληνικούς χορούς και τραγούδια.

 

IMG_0004

Αναπαράσταση της πομπής των Παναθηναίων. Φωτογραφικό δελτάριο Ανδρέα Σωτηρίου 1950

 

Διεξαγόταν κυρίως στο στάδιο ΓΣΕ, με συμμετοχή πολλών μαθητών και μαθητριών από όλα τα σχολεία και των συλλόγων της πόλης.

 

IMG_0005

Άρμα με θέμα τον Γέρο Χρόνο. Φωτογραφικό δελτάριο Ανδρέα Σωτηρίου 1950

 

Ταυτόχρονα διεξάγονταν και γαϊδουροδρομίες, που από τη δεκαετία του 1930 αντικαταστάθηκαν από ποδηλατοδρομίες που διοργάνωνε η γνωστή εταιρία ποδηλάτων Raleigh .

 

IMG_0003

Μαθητές και Μαθήτριες στο Ελληνικό Γυμνάσιο πριν την παρέλαση. Φωτογραφικό δελτάριο Ανδρέα Σωτηρίου (αρχές δεκαετίας 1960)

 

 

 

IMG_0002

Η αρχή της πομπής των Παναθηναίων στο Ελληνικό Γυμνάσιο. Φωτογραφικό δελτάριο Ανδρέα Σωτηρίου (αρχές δεκαετίας 1960)

 

 

IMG_0001

Παραδοσιακοί χοροί στο ΓΣΕ. Φωτογραφικό δελτάριο Τάκη Γεωργίου γύρω στο 1960

 

Δημοτικός παιδονομικός και βρεφικός σταθμός Αμμοχώστου

Απρίλιος 28, 2017

IMG

Ένα αναμνηστικό φωτογραφικό δελτάριο της δεκαετίας του 1960 που απεικονίζει τον Δημοτικό παιδονομικό και βρεφικό σταθμό Αμμοχώστου.

Ο σταθμός είναι στην οδό Ελευθερίας (βλέπε χάρτη της περιοχής) και ήταν υπό την διεύθυνση της Κυρίας Ελέγκως Παρτζίλη.

famagusta nursery map

Ο σταθμός ήταν σχεδόν απέναντι από τα Δημοτικά Λουτρά και παραπλήσιος του Εμπορικού Λυκείου.

 

Παραδοσιακά Καϊκια στο λιμάνι Αμμοχώστου, 1949

Μαρτίου 12, 2017

Δύο ωραίες απόψεις του λιμανιού με παραδοσιακά καϊκια.

IMG_0002

IMG_0001

 

Διακρίνονται η σιδηροδρομική γραμμή καθώς και ξεφόρτωμα. Οι φωτογραφίες προέρχονται από προσωπικό άλμπουμ κάποιου άγνωστου Βρεττανού επισκέπτη.

 

Το ενωτικό δημοψήφισμα του 1950…η αίτηση των Λιοπετριτών και μια σύντομη ανασκόπηση

Φεβρουαρίου 19, 2017

Οι τελευταίες μέρες ξανάφεραν την ιστορία του κυπριακού ενωτικού ζητήματος στο προσκήνιο, καθώς με αφορμή την ψήφιση από την Ολομέλεια της Βουλής των Αντιπροσώπων κανονισμού για επετειακή αναφορά στα σχολεία για το ενωτικό δημοψήφισμα του Ιανουαρίου του 1950 προκλήθηκαν αρχικά πολιτικές αναταράξεις στο εσωτερικό πολιτικό μέτωπο και στη συνέχεια η διαμάχη μεταφέρθηκε στις συνομιλίες μεταξύ του Προέδρου της Δημοκρατίας και του ηγέτη τών Τουρκοκυπρίων.

Στην σημερινή ανάρτηση δεν θα εστιαστούμε στις εσωτερικές πολιτικές διαστάσεις, αν δηλαδή έπρεπε τα κόμματα του “ενδιάμεσου χώρου” να στηρίξουν μιαν πρόταση του ΕΛΑΜ στην συγκεκριμένη και πολύ ευαίσθητη χρονική στιγμή. Ούτε θα έξετάσουμε τις αντιδράσεις του Τουρκοκύπριου ηγέτη, Μουσταφά Ακιντζί, και τις τυχόν πολιτικές του σκοπιμότητες (εάν π.χ. η απόφαση της Βουλής για το ενωτικό δημοψήφισμα ήταν μία πρώτης τάξεως ευκαιρία καταξίωσής του ως “σκληρού” στην κοινότητά του).

Το ιστολόγιο, ως ιστορικός σκαπανέας, θα προσπαθήσει να διερευνήσει την ιστορική πτυχή του θέματος εστιαζόμενο στίς συνθήκες της περιόδου (καί με έμφαση στα τεκταινόμενα στην πόλη και επαρχία Αμμοχώστου).

Στό αρχείο εγγράφων της συλλογής Golden Sands βρίσκεται η αίτηση των Λαικών Οργανώσεων Λιοπετρίου ημερομηνίας 21 Φεβρουαρίου 1949 πρός τον επαρχιακό Διοικητή Αμμοχώστου.

img_4799

Η Αιτηση των Λιοπετριτών

 

Συνημμένη και αγγλική μετάφραση.

img_0001

Αναφέρει ο υπογράφων πρόεδρος της συγκέντρωσης, Γιαννής Ττόφας:

Η συγκέντρωση Λαικών Οργανώσεων του χωρίου Λιοπετρίου λαβούσα χώρα την 20/2/1949 και ώραν 11π.μ. στο οίκημα του αγροτικού Συλλόγου Ελπίς Λιοπετριού ψηφίχει και εγκρίνει τα ακόλουθα:

  • Να φύγουν τα Αγγλικά στρατεύματα απο τον τόπο μας
  • Να σταματήσουν όλες οι προσπάθειες και εργασίες για μετατροπή του τόπου μας σε πολεμική βάση
  • Να καταργηθούν όλοι οι ανελεύθεροι νόμοι και να αποφυλακισθούν όλοι οι Λαικοί Αγωνιστές
  • Ζητούμε να παραχωρηθεί η Ελληνική Κύπρος στην μητέρα Ελλάδα κατόπιν των θυσιών που πρόσφερε αυτή για την Λευτεριά όλης της ανθρωπότητος καί σύμφωνα με τις διακυρήξεις και υπογραφάς της κυβέρνησης την οποίαν εσείς αντιπροσωπεύετε.

 

Η συγκέντρωση εξουσιοδοτεί τον Κύριο Πρόεδρο της συγκέντρωσης να υπογράψει και να αποστείλει το παρόν ψήφισμα.

Ενα αξιοσημείωτο χαρακτηριστικό της αίτησης είναι η αναφορά στο σύνολο των Λαικών οργανώσεων του χωριού. Αυτό, σύν η αναφορά στο “σταμάτημα των προσπαθειών για μετατροπή του νησιού σε πολεμική βάση” δείχνουν μια συνεργασία (η προσήλωση σε ενα κοινό σκοπό) τών Δεξιών και Αριστερών παρατάξεων της τοπικής κοινωνίας – ένα ασυνήθηστο γεγονός στην εξαιρετικά πολωμένη κατάσταση της εποχής.

Ποιά λοιπόν ήταν η πολιτική ατμόσφαιρα της εποχής; Η αφήγηση μας ξεκινά με μια περίληψη των συμβάντων τήν περίοδο 1947-1948 όταν διεξήχθηκαν οι διεργασίες της Διασκεπτικής συνέλευσης για την έγκριση συντάγματος.

Στίς 8/8/1947 ο Κυρηvείας Μακάριoς απoκλείει συμμετoχή στη Διασκεπτική και επιμέvει σε έvωση και μόvo έvωση εvώ η Αριστερά επιμέvει σε κατoχυρωμέvη απoχή από τηv Διασκεπτική, δηλαδή κoιvόv αγώvα και διακoπή κάθε συvεργασίας με τηv τoπική Κυβέρvηση. Διαδοχικά, ο Iωάvvης Κληρίδης και άλλα στελέχη και συvεργάτες της Αριστεράς απαvτoύv θετικά στηv πρόκληση τoυ Κυβερvήτη για συμμετoχή στη Διασκεπτική ξεκαθαρίζovτας ότι αυτό δεv απoτελoύσε έvδειξη απoδoχής συvτάγματoς με αvτάλλαγμα τηv Εvωση.

Την 1η Νοεμβρίου 1947 άρχισαv oι εργασίες της Διασκεπτικής με τη συμμετoχη 18 κυπρίωv της Αριστεράς και μερικώv της Δεξιάς ως και τoυρκoκυπρίωv αλλά με τηv απoχή της Εθvαρχίας. Η Διασκεπτική συvέρχεται και στη Δεύτερη συvεδρία στηv oπoία εκφράζoυv τις απόψεις τoυς oι Iωάvvης Κληρίδης, Πλoυτής Σέρβας και Iρφάv Χoυσεϊv. Πολύ σύντομα διακρίνονται διαφωvίες Ελλήvωv και Τoύρκωv στη Διασκεπτική oι oπoίoι (Τουρκοκύπριοι) επιμέvoυv σε περιoρισμέvη αυτovoμία γιατί φoβoύvται ότι η πλήρης αυτovoμία θα oδηγήσει στηv Εvωση της Κύπρoυ με τηv Ελλάδα.

Τον Ιανουάριο του 1948 μια απoστoλή τoυ ΑΚΕΛ αvαχωρεί στo Λovδίvo για επαφές και για vα πάρει διευκριvήσεις από τη Βρετταvική Κυβέρvηση για τoυς όρoυς εvτoλής της Διασκεπτικής συvέλευσης. Τον Μάιο ο υφυπoυργός Απoικιώv Jones συvoδεύει τηv απάvτηση τoυ στα ελληvικά μέλη της Διασκεπτικής Συvέλευσης τα oπoία ζητoύσαv διευκριvήσεις για τoυς όρoυς εvτoλής της Συvέλευσης με vέo λεπτoμερές σύvταγμα. Αμέσως η Εθvαρχία με διάγγελμα της απoρρίπτει τη vέα πρόταση της Βρετταvίας για τo vέo σύvταγμα πoυ υπoβλήθηκε στηv Διασκεπτική Συvέλευση. Επίσης η Κ. Ε. Επιτρoπή τoυ ΑΚΕΛ απoφασίζει ύστερα από 48ωρη συvεδρία ότι oι συvταγματικές πρoτάσεις πoυ υπoβλήθηκαv στη Διασκεπτική αvτιστρατεύovται τα λαϊκά συμφέρovτα, δεv περιέχoυv oυσιαστικές ελευθερίες και συγκεvτρώvoυv όλες τις εκτελεστικές εξoυσίες στov Κυβερvήτη. Λίγες μέρες μετά τo ΑΚΕΛ επαvαλαμβάvει στη Διασκεπτική ότι δεv δέχεται τις συταγματικές πρoτάσεις. Τις πρoτάσεις απoρρίπτει και o Iωάvvης Κληρίδης. Στήν αντίπερα όχθη ο Ραoύφ Ντεvκτάς και άλλoι τoυρκοκύπριοι αvτιπρόσωπoι τάσσovται υπέρ τoυ σχεδίoυ συvτάγματoς εvώ η πλειoψηφία τάσσεται τελικά σε ψηφoφoρία υπέρ τoυ συvτάγματoς πρίν την κατάρρευση της Διασκεπτικής Συvέλευσης κατά τηv έκτη συvεδρία της τον Αύγουστο του 1948.

Με τη κατάρρευση της Διασκεπτικής Συvέλευσης τo ΑΚΕΛ απάvτησε στις πρoτάσεις της βρετταvικής κυβέρvησης με δικό τoυ Σύvταγμα (με εκλoγές με τηv αvαλoγική με υπoυργικό και πρωθυπoυργό) πoυ κατάρτισαv oι ειδικoί τoυ Κόμματoς, παρόλov ότι γvώριζαv ότι ήταv πoλύ δύσκoλo vα πρoωθήσει στις συvθήκες πoυ επικρατoύσαv. Η πολιτική του ΑΚΕΛ για αυτοκυβέρνηση εγκαταλείπεται λίγους μήνες μετά όταν τον Δεκέμβριο του 1948 Ο Γ. Γ. τoυ ΑΚΕΛ Φιφής Iωάvvoυ επιστρέφει από μυστικό ταξίδι στηv Ελλάδα και τo αvτάρτικo όπoυ παίρvει oδηγίες από τo Κoμμoυvιστικό Κόμμα Ελλάδας για αλλαγή γραμμής υπέρ της Εvωσης χωρίς σταθμoύς και αυτoκυβέρvηση (βλέπε την ανάρτηση του ιστολογίου  “Οι κομμουνιστές ειναι πάντα πρώτοι στήν παρέλαση”…Οδός Ερμού, Βαρώσι 1949 )

Τον Σεπτέμβριο του 1949 ο Κιτίoυ Μακάριoς (μετέπειτα Μακάριος Γ΄) συζητεί τo Κυπριακό στηv Αθήvα και επιστρέφει με μελέτη για διεvέργεια Δημoψηφίσματoς. Η στροφή του ΑΚΕΛ πρός την ένωση δεν βοήθησε την διαρραγή της αντιπαλότητας μεταξύ Δεξιάς και Αριστεράς. Η Εθvαρχία αρvείται συvεργασία με τo ΑΚΕΛ τo oπoίo απoστέλλει υπόμvημα στov ΟΗΕ και δραστηριoπoιείται για Δημoψήφισμα. Η Εθvαρχία απoρρίπτει εισηγήσεις της Αριστεράς για συvεργασία τovίζovτας ότι αυτό δεv μπoρεί vα γίvει με αvθρώπoυς «πoυ κατεπρόδωσαv τov εvωτικό αγώvα τoυ Ελληvικoύ Κυπριακoύ λαoύ».

 

Παρά ταύτα τον Νοέμβριο του 1949 τo ΑΚΕΛ υπoβάλλει υπόμvημα στov ΟΗΕ με τo oπoίo διακηρύττει τηv ελληvικότητα της Κύπρoυ. Η κιvητoπoίηση τoυ ΑΚΕΛ για απoστoλή υπoμvήματoς στα Ηvωμέvα Εθvη με τo oπoιο επισημαιvόταv η ελληvικότητα της Κύπρoυ και τovιζόταv o εvωτικός αγώvας τωv Κυπρίωv, πoυ πήρε τη μoρφή «εvωτικoύ δημoψηφίσματoς», πoυ απoτελoύσε τηv πρώτη πρoσφυγή Κυπρίωv στo Διεθvή Οργαvισμό για τo Κυπριακό, έφερε απoτελέσματα. Αυτό πoυ πέτυχε ήταv vα υπoχρεώσει τηv Εθvαρχία ή τηv έκαμε vα επισπεύσει απόφαση της για διεvέργεια δημoψηφίσματoς υπέρ της Εvωσης για τo oπoίo γιvόταv λόγoς από πoλλά χρόvια, αλλά δεv πρoωθείτo η ιδέα εv αvαμovή φιλικής διευθέτησης τoυ κυπριακoύ μεταξύ της Ελλάδας και της Αγγλίας μέσα στα συμμαχικά πλαίσια.

Η κινητοποίηση της Αριστεράς συμπεριλάμβανε μεγάλα συλλαλητήρια στην Λευκωσία και Βαρώσι όπου πρωτοστάτησε ο νεοεκλεγείς Γενικός Γραμματέας του ΑΚΕΛ Εζεκίας Παπαιωάννου. Στη συγκέvτρωση πoυ έγιvε στo Βαρώσι εγκρίθηκε και ψήφισμα πρoς τηv Εθvαρχία με τo oπoίo καλείτo vα δεχθεί τις πρoτάσεις τoυ ΕΑΣ. Η Εθvαρχία τραβoύσε τo δρόμo της πρoφασιζόμεvη ότι δεv λάμβαvε υπόψη τηv Αριστερά. Ωστόσo σε πoλυ σύvτoμo χρovικό διάστημα, πήρε τηv πρωτoβoυλία και πρoκήρυξε τη διεvέργεια δημoψηφίσματoς για τηv Εvωση, πρoφαvώς για vα πάρει τα ηvία από τηv Αριστερά εvώ αργότερα o Κιτίoυ Μακάριoς, μετέπειτα Αρχιεπίσκoπoς Γ αvέλαβε έvτovo αγώvα για κατάθεση πρoσφυγής της Κύπρoυ από τηv ελληvική Κυβέρvηση στα Ηvωμέvα Εθvη.

Τo δημoψήφισμα είχε πρoγραμματισθεί vα γίvει από τις 15-22 Iαvoυαρίoυ 1950, αλλά oι περισσότερoι είχαv ψηφίσει από τηv πρώτη κιόλας ημέρα. Ο λαός καλείτo vα ψηφίσει πάvω σε δύo έγγραφα.

Στo έvα αvαφερόταv:

«Δημoψήφισμα 15-22 Iαvoυαρίoυ, 1950. Αξιoύμε Εvωση της Κύπρoυ με τηv Ελλάδα».

Στo άλλo αvαφερόταv επίσης:

«Δημoψήφισμα 15-22 Iαvoυαρίoυ, 1950. Εvιστάμεθα στηv Εvωση της Κύπρoυ με τηv Ελλάδα».

Τα απoτελέσματα τoυ δημoψηφίσματoς ήταv εvτυπωσιακά μεv αλλά αvαμέvovταv. Από τoυς 224,747 ψηφoφόρoυς πoυ ήσαv εγγεγραμμέvoι ψήφισαv 215,108 δηλαδή τo 95.73%. Τo υπόλoιπo 4.27% απoτελoύσαv απoχή και όχι αvτίδραση πρoς τηv Εvωση.

Κατά την διάρκεια της εκστρατείας για το ενωτικό δημοψήφισμα η Εθναρχία επικεντρώθηκε στίς προσδοκίες των Ελληνοκυπρίων για την ένωση βασικά αγνοώντας τις απόψεις των Τουρκοκυπρίων. Ήταν, όμως, δικαιολογημένοι οι “φόβοι” των Τ/κ για το ενωτικό δημοψήφισμα του 1950; ο ιστορικός Πέτρος Παπαπολυβίου, αναπληρωτής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Κύπρου αναφέρει (σε πρόσφατο άρθρο του στην εφημερίδα Φιλελεύθερος) ότι η τότε ηγεσία των Ελλήνων της Κύπρου επιχείρησε να δώσει κάποιες απαντήσεις. Ο Παπαπολυβίου αναφέρει ότι πιο πειστικά ήταν όσα αναφέρονταν στην προκήρυξη της Κ.Ε. του ΑΚΕΛ προς τους “Αρμένηδες και τους Τούρκους της Κύπρου” (11 Ιανουαρίου 1950): “Η μάχη του δημοψηφίσματος δεν είναι μόνο μάχη για την εθνική και κοινωνική λευτεριά του ελληνικού λαού της Κύπρου. Είναι ταυτόχρονα μάχη για τη δική σας εθνική, κοινωνική πρόοδο κ’ ευημερία. Ο ιμπεριαλισμός είναι εκμεταλλευτής και καταπιεστής όλων, Ελλήνων, Τούρκων και Αρμένηδων. Σταθείτε βοηθοί και συναγωνιστές αυτών, που αγωνίζονται για τη λευτεριά και την ευημερία όλων των Κυπρίων”. Αυτό ήταν το πνεύμα της εποχής.

Ο Παπαπολυβίου μας αναφέρει επίσης ότι το πνεύμα της δεκαετίας του 1960 έδειχνε μια κάπως διαφοροποιημένη στάση της Αριστεράς για το όλο θέμα; Μας παραθέτει τον επίλογο του κύριου άρθρου της “Χαραυγής”, με τίτλο “15 χρόνια”, της 15ης Ιανουαρίου 1965: “Όταν ψηφίζαμε στο δημοψήφισμα, μια και καθαρή ήταν η αξίωσή μας: η Κύπρος να ενωθεί με την Ελλάδα. Αλλά η Κύπρος ακέραιη. Τότες δεν υπήρχαν δικαιώματα ξένης επέμβασης. Ουσιαστικά δεν υπήρχαν ούτε βάσεις. Κι ο λαός μας ούτε καν μπορούσε να διανοηθεί ότι η Ένωση θα σήμαινε και ξένες βάσεις ή διαμελισμούς. Σήμερα ο αγώνας συνεχίζεται με το ίδιο αίτημα, που πρέπει όμως να περάσει μέσα από ζυριχικούς λαβύρινθους και τα καρκινώματα των επιδρομικών βάσεων. Για να βγούμε σώοι και αβλαβείς χρειάζεται ν’ ακολουθήσουμε πιστά τον μίτο, που εμείς δέσαμε στην αφετηρία του αγώνα – τη γραμμή που χαράξαμε και που οδηγεί στην πλήρη και αδέσμευτη ανεξαρτησία, από την οποία θα οδηγηθούμε στο δεύτερο και τελευταίο δημοψήφισμα. Το δημοψήφισμα που θα σημάνει την οριστική και πλήρη δικαίωση των πόθων μας”.

Η εκκλησία του Αγίου Ιωάννη…1961

Ιανουαρίου 7, 2017

 

 

Η παλαιότερη γνωστή απεικόνιση της εκκλησίας του Αγίου Ιωάννη (στην επώνυμη ενορία του Βαρωσιού) χρονολογείται to 1961  σε δύο φωτογραφικά δελτάρια που έκδωσε ο φωτογραφικός οίκος Ζαρταριάν για λογαριασμό του φωτογραφικού καταστήματος του Ανδρέα Σωτηρίου (Kodak Shop) . Η εκκλησία στην σημερινή της μορφή τέλειωσε το 1961 σύμφωνα με την Θέκλα Μαυρουδή, αντικαταστώντας την μικρότερη που προϋπήρχε.

 

 

 

 

img_0001

Αποψη της Ενορίας

 

Καλά Χριστούγεννα και ευτυχές το νέο έτος…με την ευχετήρια κάρτα του ιερέα της Παναγίας της Λύσης 1962

Δεκέμβριος 24, 2016

Ένα σπάνιο φωτογραφικό δελτάριο της Παναγίας της Λύσης των αρχών της δεκαετίας του 1960.

img_0001

Η εκκλησία χτίστηκε στις αρχές του 20ου αιώνα από τον Ιάκωβο Παύλου, τον φημισμένο Μάστρε Γιακουμή, ο οποίος “αρχιτεκτόνισε” και έκτισε την εκκλησία. Ο Μάστρε Γιακουμής ανέβαινε στο άλογο και πήγαινε στην Αμμόχωστο, μελετούσε την εκκλησία του Αγ. Νικολάου που είχε σαν πρότυπο του και στην συνέχεια εφάρμοζε την τεχνική του.

img_0002

Το αναμνηστικό δελτάριο είναι υπογραμμένο από τον ιερέα της Παναγίας της Λύσης ο οποίος στέλνει τις ευχές του στον Πατήρ Βαρνάβα στο μοναστήρι του Αποστόλου Βαρνάβα στην Σαλαμίνα.

 

 

Ξενοδοχείον Τόνης…Δαυλός…»Ιδεώδες μέρος διά τάς διακοπάς σας»

Νοέμβριος 13, 2016

img_0001

 

Μια παλιά διαφημιστική κάρτα του ξενοδοχείου Τόνης στον πανέμορφο Δαυλό.

img_0002

22 δωμάτια, 2 αστέρων και πλησίον των θειούχων λουτρών.

 

Οι ταραχές των Οκτωβριανών στο Ριζοκάρπασο (1931)…η απολογία του Μουχτάρη της Αγίας Τριάδας

Οκτώβριος 22, 2016

Στην περιληπτική ανάρτηση για τα συμβάντα στην επαρχία Αμμοχώστου έγινε αναφορά στα αντίποινα που επέβαλαν οι αποικιοκρατικές αρχές σε κοινότητες. Μιά απο τις δραστηριότητες που απαγορεύτηκαν ήταν και το κτύπημα των καμπάνων. Ο λόγος ήταν η υποψία των αρχών οτι το κτύπημα της καμπάνας μπορούσε να αποτελέσει σήμα στον πληθυσμό για διαδηλώσεις.

Στις 27 Οκτωβρίου 1931, ώραν πέντε και τέταρτον μετά μεσημβρίαν εκτύπησε η καμπάνα της εκκλησίας της Αγίας Τριάδας. Η πληροφορία έφτασε στα αυτιά του επαρχιακού διοικητή Αμμοχώστου ο οπίος έστειλε επιστολή στον μουχτάρη της ενορίας της Αγίας Τριάδας Ριζοκαρπάσου ζητώντας εξηγήσεις και απειλώντας τιμωρητικά μέτρα.

Ο Μουχτάρης συνέγραψε πεντασέλιδη επιστολή που μας παραθέτει μια πολύτιμη καταγραφή των γεγονότων, των οργανωτών των ταραχών αλλά και τις ίντριγκες που δημγιουργήθηκαν μεταξύ των κοινοτικών αρχών (μουχτάρηδων, αζάδων, αγροφύλακων) και των οργανωτών των ταραχών, διαδηλώσεων και ανυπακοής (όπως την κλοπή του άλατος που αποτελούσε τότε κυβερνητικό μονοπώλιο).

Η επιστολή, μέρος του αρχείου ιστορικών εγγράφων της συλλογής, παρατίθεται στο σύνολο της για όσους αναγνώστες ενδιαφέρονται για όλες τις λεπτομέρειες (οι σελίδες μεγεθύνονται με κλίκ πάνω στην κάθε μια).

Αρχίζει ο Μουχτάρης:

 

 

“Εντιμε Κύριε”

“…εκτύπησεν η καμπάνα κι αμέσως εγώ με τον επίτροπον της εκκλησίας Νικόλαν Φελλάν, με τον αγροφύλακαν Κώσταν Χατζηπαναγήν και τον Ιωάννην Ττοφή Μηλούς ως Αζάν ετρέξαμεν κι έσταματήσαμεν το κτίπως της καμπάνας.”

Όπως φαίνεται οι ενέργειες του Μουχτάρη και της συνοδείας του εξόργισαν το πλήθος.

“Επιστρέφοντες απο την εκκλησίαν είδομεν σηνιθρισμένους πολλούς εις το κέντρον με συμεοφόρον τον Νικόλαν Πιερή Χομιανής και ζητούντες να μεταβώ μαζήν τους είς Λεκώ. Εγώ τους απήντησα οτι είναι αδύνατον να τους ακολουθήσω κι πολλοί εξ αυτών εζήτησνα να με συλλάβουν καταναγγαστικώς να με πάρουν είς το Λεκώ δια να δοσω παραίτησην.”

Στην δεύτερη σελίδα ο Μουχτάρης εξηγεί πως όλοι οι μουχτάρηδες, αγροφύλακες και αζάδες μαζεύτηκαν στον (αστυνομικό) σταθμό στο κέντρο του Λεκού όπου το πλήθος εζήτησε την μαζική τους παραίτηση.

 

 

“Εις εκ των Μουκταρών Χριστόδουλος Γ. Πτωχόπουλλος τους εσίστισεν την προσοχήν τους να μήν προβούν εις την καταστροφήν κυβερνητικής περιουσίας, ούτε κυβερνητικόν υπάλληλον να απειλήσουν κι αύριον να δόσουμεν παραίτησην είς την κυβέρνισην…”

Ο Μουχτάρης όμως αναφέρει οτι οι προσπάθεις κατευνασμού του πλήθους ήταν μάταιες.

“Μετά ολίγα λεπτά το πλήθος όλον εισήλθεν είς το καφενείον κι επι κεφαλής ο Νικόλας Πιερή Χομιανής και Νικολας Σάββα Ματσιάγγου όρμισαν κατεπάνω μας…ο Νικόλας Πιερή Χομιανής όρμισεν κι με έριξεν κάτω απο την καρέκλαν και ενω τους εφώναζα ησυχίαν παιδιά μου αφήρεσεν το σήμαν (σημ. του Μουχτάρη) και κατόπιν όρμισαν είς τον αγροφύλακαν Κώσταν Χατζηπαναγήν δια να του πάρη το νισιάνιν”

Η βία δε εξελίχθηκε όπως περιγράφει ο Μουχτάρης στην Τρίτη σελίδα της επιστολής:

 

 

Ο αστυνομικός 4013 εμποδισεν τον Νικόλα Πιερή Χομιανή, αλλά ο Νικόλας Πιερή Χομιανή αμέσως του εκτίπισεν του Αστυνομικού έναν πάτσον είς την κεφαλήν…

…είς την άλλην αίθουσαν του καφενείου αφήρεσαν το σήμαν του αγροφύλακα Κώστα Χατζηπαναγή και το πλήθος μέ έριξεν κατά γής είς την πόρταν και επληγώθη α αριστερά μου χείρα. Αφού αφήρεσαν τα σήματα των Μουκταρών και των αγροφυλάκων εφόναζαν δεν θα κανουμε τίποτε άλλον και άρχιασαν να διαλίονται…

Η εξέγερση όμως είχε πάρει διαστάσεις. Στην τέταρτη σςλίδα ο Μουχτάρης αναφέρεται σε πυρκαγιά στο δάσος και το φυτώριον. Επίσης την 28η Οκτωβρίου (ώραν 6μμ) ο Μουχτάρης πληροφορήθηκε ότι πολλοί  μετέβησαν στην αποθήκη των Χελώνων για να κλέψουν το άλας που φυλάγετο υπο φρουράν.

 

 

Ο μουχτάρης, ίσως φοβούμενος τις συνέπειες μιας τέτοιας κλοπής, προειδοποιεί:

Τους εφοναξα, τους εσίστισα την προσοχήν ενόπιον πολλών ανθρώπων να μην τολμήσουν να κάμουν τέθκιαν δουλλιάν διότι θα γυρίσει μήλος πας την κεφαλήν τους η Αγγλική Κυβέρνησις θα σας τιμορήση αυστηρώς …εν τω μεταξύ εζήτησα βοήθειαν να πάμεν είς τες Χελώνες δια να εμποδίσουμεν την αρπαγήν του άλατος και κανείς δεν με ακολούθησεν…θέλεις να μας σκοτώσουν!

Κατα τις 8μμ βλέπομεν τον Δημοσθένην Μικέλλην κι ήλθεν είς το καφενείον του Ιωάννη Ν. Κουλία με έναν σάκκον άλας κυβερνητικόν το οποίον εζηγισεν κι ανήλθεν είς 35 οκάδες κι 200 δράμια…

Ο μουχτάρης επίσης περιγράφει πως ο Ιωάννης Χριστοδούλου Κατσούρη απο τον Απόστολον Ανδρέαν διέδωσε οτι υπάρχουν εκει άνθρωποι που θα καταστρέψουν τον σταθμόν  Φαροφυλακής. Σύμφωνα με τον Μουχτάρη ο ίδιος και ο αστυνομικός 4013 καθώς και μέλη των χωριτικών επιτροπών έτρεξαν με το αυτοκίνητον και εμπόδισαν τηαν καταστροφή του ανω κτιρίου.

Στην τελευταία σελίδα της επιστολής του ο Μουχτάρης αναφέρεται στην προσπάθεια συλλογής υπογραφών στο καφενείο του Κουλία απο τον Νικόλαν Πέτρου Ευαγγέλη:

 

 

“Ο Νικόλας Πέτρου Ευαγγέλη εβάσταν μιαν αίτισην εις το καφενείον του Ιωάννη Κουλία την οποίαν μου επαρουσίασεν να υπογράψω ενώπιον του αστυνομικού 4013, εγω την ανέγνωσα κι είδον να γράφη ότι δεν θέλουμεν να διοικούμεθα υπο Αγγλικούς νόμους κι διαταγάς , αμέσως εγώ του την έδωσα και του είπον οτι τέτοια χαρκιά δεν υπογράφω…”

Στο τέλος της επιστολής του Ο Μουχτάρης αναφέρει οτι μέχρι τις 26-27 Οκτωβρίου το χωριόν ήταν ήσυχο, αλλα μερικοί (τους οποίους δεν αναφέρει) ήρχοντο απο τις πόλεις και τα άλλα χωριά της επαρχίας και  “εσκανδάλιζαν το χωρίον οτι εις τις πόλεις και τα χωριά έπαυσαν μουχτάρες και υπαλλήλους, έκαψαν όλα τα κυβερνητικά κτίρια, έπιασαν τα άλατα και εσείς (οι Καρπασίτες) κάθεστε άνεννια…έτσι έφεραν τα ζητήματα τα οποία έχουμεν σήμερα.”

Ισως τα μαντάτα της παγκύπριας εξέγερσης νά άργησαν κάπως να φτάσουν στο Ριζοκάρπασο, προφανώς δε ο Μουχτάρης να προσπαθεί εναγωνίως να αποφύγει την απόλυση του απο το αξίωμα του.

Το μοντέρνο στην Αμμόχωστο…Δημοτικό κέντρο Αλάσια 1954

Σεπτεμβρίου 24, 2016

Το μοντέρνο κίνημα της αρχιτεκτονικής που εμφανίστηκε στην Ευρώπη στην διάρκεια του μεσοπολέμου άφησε την σφραγίδα του και στην Κύπρο με αξιόλογα κτίρια να κτίζονται και στην Αμμόχωστο.

Το οπλισμένο σκυρόδεμα κυριαρχεί ως το κατ’ εξοχήν υλικό του μοντέρνου κινήματος στην αρχιτεκτονική. Στην Αμμόχωστο έχουμε έργα όπως το Δημοτικό κέντρο Αλάσια (στην γωνία της Ιπποκράτους) του αρχιτέκτονα Σταύρου Οικονόμου, το ξενοδοχείο Ασπέλια των Ι&Α Φιλίππου, το Δικαστικό μέγαρο των Ζεμπύλα και Κυθραιώτη καθώς και το ξενοδοχείο Grecian από τον Νεοπτόλεμο Μιχαηλίδη.

Δύο ωραίες φωτογραφίες της συλλογής χρονολογούνται το 1954 και είναι μέρος ενός άλμπουμ που πάρθηκε από ένα Αγγλο στρατιώτη που παραθέρισε στην Αμμόχωστο.

img_0005

img_0006

Οι φωτογραφίες δείχνουν ένα Αλάσια από μια διαφορετική άποψη από την συνήθη που είχαμε την δεκαετία του 1970. Η παραλία δεν έχει παρουσιάσει διάβρωση, καθώς και η ανάπτυξη ακόμα είναι μικρή και έτσι το κτίριο φαίνεται κτισμένο σε ένα ανοικτό χώρο.

img_0007

Μεταγενέστερα, το Αλάσια φαίνεται σαν ένα μέρος της πλήρως οικοδομημένης παραλίας.

Δεν υπάρχουν ακριβείς πληροφορίες για το πότε ακριβώς κτίστηκε το Αλάσια. Στο αρχείο της  συλλογής βρίσκεται και ένα ταχυδρομικό δελτάριο με ημερομηνία 14 Νοεμβρίου 1946 το οποίο φέρει την σφραγίδα “Andreas Soteriou-Municipal Pavilion”.

img_0004

Ίσως ο γνωστός φωτογράφος να είχε κάποια επαγγελματική σχέση με το Δημοτικό κέντρο.

Ιπποδρομίες Αμμοχώστου…Λίμνη Καράολου 1947

Σεπτεμβρίου 18, 2016

Πρίν 69 χρόνια ο διάκονος Κάρουλλας (ο ρασοφόρος της φωτογραφίας) ηταν έτοιμος να κατευοδώσει το άλογο του, Δήμητρα, πρίν την έναρξη της δεύτερης ιπποδρομίας στην λίμνη του Καράολου. όπου παραδοσιακά διεξάγονταν ιπποδρομίες.

 

Εκτός απο την φωτογραφία διασώζεται και το αναμνηστικό πρόγραμμα (τιμή ένα σελίνι) καθώς και δύο λαχνοί στοιχημάτων (δύο σελίνια έκαστον).

img_0003

img_0004

 

Το πρόγραμμα μας παραθέτει ενδιαφέρουσες πληροφορίες για την οργανωτική επιτροπή, τους υπεύθυνους των αγώνων καθώς και τους ιδιοκτήτες των αλόγων. Οι ιπποδρομίες αποτελούσαν μια απο τις λίγες δραστηριότητες όπου η Αγγλική ανώτερη τάξη ερχόταν σε επαφή με την αφρόκρεμα της Κυπριακής κοινωνίας (Ελληνικής και Τουρκικής).

img_0002

Λαχνοί στοιχημάτων

 

Ο Πρόεδρος της οργανωτικής επιτροπής ηταν παραδοσιακά Βρεττανός. Στήν Αμμόχωστο την θέση κατείχε ο Επαρχιακός Διοικητής, M.V Spurway. Μέλη ο Δήμαρχος Αδάμ Αδάμαντος και οι Μουράτ, Στεφάνου, Χριστοφίδης, Φιλίππου και ένας Τουρκοκύπριος, ο Χασσάν Ραίφ Εφέντης. Ανάμεσα στους επόπτες, κριτές και ιδιοκτήτες αλόγων διακρίνουμε γνωστά ονόματα της Βαρωσιώτικης κοινωνίας όπως τους Μαραγκό, Εμφιετζή, Καραπέτ (ιδιοκτήτη καμπαρέ), Σπανός, Βορκάς.

Η οργάνωση ιπποδρομιών στην Κύπρο ξεκίνησε το 1878 με την άφιξη των Βρεττανών. Την τότε περίοδο κάποια κυβερνητικά τμήματα (όπως η Αστυνομία) χρησιμοποιούσαν άλογα συχνά σε καθημερινή βάση. Στην αρχή διοργάνωναν διαγωνισμούς μεταξύ τους και σιγά σιγά αυτό εξελίχθηκε σε οργανωμένες ιπποδρομίες. Το Cyprus Turf Club, ονομασία που μετά την ανεξαρτησία της Κύπρου απεδόθη στα ελληνικά σαν Ιπποδρομιακή Αρχή Κύπρου ιδρύθηκε το 1892 από ‘Αγγλους Αξιωματούχους πάνω στα πρότυπα του Αγγλικού Jockey Club, με σκοπό κυρίως την καλυτέρευση της ποιότητας του αλόγου στην Κύπρο και την εισαγωγή κανονισμών για διεξαγωγή ιπποδρομιακών αγώνων. Τέτοιοι αγώνες διεξάγονταν τότε στο νησί για διασκέδαση μεταξύ Άγγλων αξιωματικών του στρατού και μελών της Κυπριακής Αστυνομίας.

img

Gymkhana, Λευκωσία 1908

 

Ένας άλλος θεσμός ηταν το Gymkhana, που αποτελούσε ημερίδα ιππασίας και διαγωνισμών που πραγματοποιούνταν για να δειχθεί η κατάρτιση και τα ταλέντα των αλόγων και των αναβατών τους, ιδιαίτερα σε αγώνες ταχύτητας.

Οι πρώτοι Αγγλοι αποικιοκράτες έλπιζαν ότι οι ιπποδρομίες θα έκτιζαν πιο στενούς δεσμούς και καλές σχέσεις με τούς ιθαγενείς. Σίγουρα ο ιππόδρομος ήταν ένα σημαντικό στοιχείο στις ζωές των Αγγλων αποικιοκρατών. η κοινωνική υπόσταση κάποιου, ακόμα και η ανέλιξη της καριέρας του ήταν συνυφασμένη με την παρουσία και τη συμμετοχή στα του ιπποδρόμου. Για παράδειγμα, ο λόγιος Επαρχιακός Διοικητής της Λάρνακας, Claude Delaval Cobham, προτιμούσε τις ανασκαφές για αρχαιότητες στην Σαλαμίνα παρά τις ιπποδρομίες. Όταν αφυπηρέτησε μετά από 28 χρόνια υπηρεσίας το 1908, η Αγγλόφωνη εφημερίδα Anglo Cypriot σχολίαζε το μαρασμό των ιπποδρομιών και ήλπιζε ότι α διάδοχος του θα αναζωογονούσε το άθλημα.

Οντως, όταν ο Sir Hamilton Gould-Adams διορίστηκε Κυβερνήτης της Κύπρου (1911-1915), οι ιπποδρομίες πήραν κεντρικό ρόλο στην κοινωνία. Τότε καθιερώθηκαν τα στοιχήματα στίς κούρσες και οι ιπποδρομίες έγιναν πολυπόθητες για την άρχουσα τάξη των Κυπρίων. Όμως ο Sir Hamilton Gould-Adams παρέμεινε στην ιστορία σαν ο κυβερνήτης που ξόδεψε το ένα έκτο του ετήσιου προϋπολογισμού της Κύπρου για να φέρει στην Κύπρο ένα καθαρόαιμο επιβήτορα, το Temeraire. Αυτό μάλιστα έγινε σε μια περίοδο που στην Κύπρο επικρατούσε φτώχια και δυστυχία. Το Temeraire πάντως κατάφερε να γίνει πατέρας πολλών αξιόλογων καθαρόαιμων αλόγων!.