Το πρώτο φωτογραφικό δελτάριο του Αγιου Γεώργιου του Εξορινού (1913)

Ο ναὸς τού Ἁγίου Γεωργίου τού Ἐξορινού η «τού Ξορινού», (ὅπως οἱ ντόπιοι τὸν ἀποκαλούσαν) άρχισε να λειτουργεί σαν ορθόδοξη εκκλησία το 1907 μετά απο σχετική άδεια της αποικιοκρατικής κυβέρνησης , ανατρέποντας την προηγούμενη της χρήση σαν αποθήκη και στάβλος απο τούς Οθωμανούς κατακτητές.

Ισως επ’ ευκαιρία της επαναλειτουργίας της εκκλησίας το “βιβλιοπωλείον-Χαρτοπωλείον Σάββα Ιωάννου εν Βαρωσίοις” άρχισε την διάθεση φωτογραφικών δελταρίων του ναού γύρω στο 1913.

Ο Αγιος Γεώργιος ο Εξορινός (φωτογραφικό δελτάριο Σάββα Ιωάννου, 1913)

Ο Αγιος Γεώργιος ο Εξορινός (φωτογραφικό δελτάριο Σάββα Ιωάννου, 1913)

Η ταυτότητα του φωτογράφου δεν είναι γνωστή αλλά ίσως να είναι ο εκ Λεμεσού Ιωάννης Φώσκολος ο οποίος είναι ο φωτογράφος πολλών άλλων φωτογραφικών δελταρίων του Ιωάννου.

Ο πολύπλοκος και πολύπλευρος (απο απόψεως κουλτούρας και θρησκείας) χαρακτήρας της Αμμοχώστου περιλάμβανε Ελληνες, Λατίνους, Αρμενίους, Γεωργιανούς, Κόπτες, Αιθίοπες,, Εβραίους, Αραβες και Τούρκους και άφησε δυνατά αποτυπώματα στην αρχιτεκτονική κληρονομιά της πόλης. Ὁ ναὸς τού Ἁγίου Γεωργίου τού Ἐξορινού  ἀποτελεί ενα ἀπὸ τὰ μεσαιωνικὰ μνημεία τής Ἀμμοχώστου, τὸ ὁποίο έχει διατηρηθεί σὲ σχετικὰ καλὴ κατάσταση και είναι ενα ωραίο δείγμα του κοσμοπολίτικου χαρακτήρα της πόλης.

Αρχιτεκτονικό πλάνο του ναού (σχέδιο του Camille Enlart)

Αρχιτεκτονικό πλάνο του ναού (σχέδιο του Camille Enlart)

Ο ναὸς ἀρχικὰ κτίθηκε ὡς μονόχωρος μὲ προεξέχουσα ἁψίδα καὶ στεγάσθηκε διὰ τριών σταυροθολίων, ἐνώ ἡ ἁψίδα τού διὰ τεταρτοσφαιρίου. Σὲ μεταγενέστερο στάδιο διευρύνθηκε πρὸς βορρᾶν καὶ νότον μὲ τὴν προσθήκη ἑνὸς ἀκόμη κλίτους σὲ κάθε πλευρά, στεγασμένου μὲ δύο σταυροθόλια καὶ μὲ προεξέχουσες ἁψίδες. Διακοσμήθηκε στὸ ἐσωτερικό του μὲ τοιχογραφίες διαφορετικών περιόδων, ἀπὸ τὶς ὁποίες έχει διασωθεί σήμερα ἀποσπασματικὸς τοιχογραφικὸς διάκοσμος τουλάχιστον τεσσάρων φάσεων. Ἐντυπωσιακὸ στὴν ἀνωδομὴ του είναι ἡ χρήση διαφορετικού χρώματος λίθων, οἱ ὁποίοι σχηματίζουν τὸ σύμβολο τού σταυρού.

Το εσωτερικό του Ναού (φωτογραφία Spiridione Curuni)

Το εσωτερικό του Ναού (φωτογραφία Spiridione Curuni)

Ο ναὸς θεωρήθηκε πὼς ήταν ἡ “ἐκκλησία τών Νεστοριανών”, η ὁποία ἀναφέρεται σὲ έγγραφα τής περιόδου τής Λατινοκρατίας. Ο Γάλλος ιστορικός και μελετητής της Γοτθικής αρχιτεκτονικής της Κύπρου, Camille Enlart, στο θεμελιώδες συγγραφικό του έργο Gothic  Art and the Renaissance in Cyprus (1899) μας αναφέρει οτι οι τοιχογραφίες του ναού περιέχουν τοιχογραφίες με Συριακές επιγραφές  και τις θεώρησε σαν απόδειξη οτι η εκκλησία ταυτίζεται με τον ναό τον οποίο σύμφωνα με τον Κύπριο χρονογράφο Λεόντο Μαχαιρά και Διομήδη Στραμπάντι είχε κτιστεί γύρω στο 1360 απο τους αδελφούς Lakhas (η Lakhanopoulos ), δυο αδελφούς απο την Ανατολική Συρία (δηλαδή Νεστοριανούς ), εμπόρους (ίσως απο την Μοσούλη) οι οποίο ηταν πασίγνωστοι για τα αμύθητα πλούτη τους.

Η πρόσφατη μελέτη του  Ἰταλού βυζαντινολόγου Michele Bacci ἀμφισβήτησε τὴ διαδεδομένη αὐτὴ άποψη, ὑποστηρίζοντας πὼς στὸ ναὸ αὐτὸ θὰ ἐγκαταστάθηκε κοινότητα Μελκιτών η Δυτικών Σύρων ἀπὸ τὸ Λίβανο, μετὰ τὴν πτώση τών σταυροφορικών βασιλείων στὰ χέρια τών Μουσουλμάνων. Στὴν άποψή του αὐτὴ ὁδηγήθηκε βάσει ἱστορικών, ἀρχιτεκτονικών ἀλλὰ καὶ εἰκονογραφικών στοιχείων, τὰ ὁποία δὲν συνάδουν μὲ τίς θρησκευτικές πεποιθήσεις τών Νεστοριανών.

Ο μάρτυρ Μηνάς και ένας Αγιος Μοναχός (c1350-70), φωτογραφία Michele Bacci

Ο μάρτυρ Μηνάς και ένας Αγιος Μοναχός (c1350-70), φωτογραφία Michele Bacci

Μετὰ τὴν κατάληψη τής Κύπρου ἀπὸ τοὺς Τούρκους τὸ 1571 ὁ ἱερὸς ναὸς τού Ἁγίου Γεωργίου μετετράπη σὲ στάβλο γιὰ καμήλες. Ἐπὶ Ἀγγλοκρατίας ὁ ναὸς παραχωρήθηκε ἀπὸ τὴν ἀποικιοκρατικὴ κυβέρνηση μὲ ἐνοίκιο στοὺς Ὀρθοδόξους καὶ ἀποτέλεσε τὸν ὀρθόδοξο ναὸ της Ἀμμοχώστου εως τὸ 1957 οταν οι Τούρκοι εισέβαλαν και κατέστρεψαν  το εσωτερικό του ναού. Σε προηγούμενη ανάρτηση παρουσιάστηκε προσκλητήριο γάμου που τελέσθηκε στον ναό (Ενθυμήματα του Αη Γιώρκη του Εξορινού…Ενας γάμος το 1953). Τὸ 1936 κατεγράφη στὸ ναὸ φορητὴ εἰκόνα τής Ἀναλήψεως, χρονολογούμενη στὸ 1725. Σύμφωνα μὲ παλαιὰ παράδοση, ἂν κάποιος ἐπιθυμούσε νὰ ξεφορτωθεί κάποιον, μάζευε σκόνη ἀπὸ τὸ ναὸ καὶ τὴν άφηνε έξω ἀπὸ τὴν οἰκία τού ἐχθρού του καὶ ἐκείνος ἐντὸς ἑνός έτους είτε θὰ πέθαινε, είτε θὰ ἐγκατέλειπε τὴν Κύπρο!.

Advertisements

Ετικέτες: , , , , , ,

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s