Ο Μεντρεσές Kutup Osman στην παλιά πόλη της Αμμοχώστου

Δίπλα απο τον καθεδρικό ναό του Αγίου Νικολάου (που μετατράπηκε στο τζαμί Lala Mustafa μετά την κατάληψη της πόλης από τους Οθωμανούς το 1571) σήμερα βρίσκεται το εστιατόριο/μπάρ Ginkgo.

Τό εστιατόριο/μπάρ Ginko

Τό εστιατόριο/μπάρ Ginko

Το θολωτό κτίριο χτίστηκε μάλλον λίγο πρίν το τέλος του 18ου αιώνα και αντιπροσωπεύει μια σχετικά αγνωστη πτυχή της Οθωμανικής κληρονομιάς της Αμμοχώστου. Το κτίριο αυτό ηταν ο μαναδικός Μεντρεσές στην επαρχία Αμμοχώστου.

Ο μεντρεσές (αραβικά .:مدرسة, madrasah, [πληθυντικός مدارس, madāris]) είναι αραβική λέξη που χρησιμοποιείται για οποιοδήποτε ίδρυμα μόρφωσης, κοσμικό ή θρησκευτικό. Τέτοια ιεροσπουδαστήρια/ιεροδιδασκαλεία υπάρχουν σε όλες τις Μουσουλμανικές χώρες. Η λέξη μεντρεσές προέρχεται από την αραβική λέξη ντερς (=μάθημα) και σημαίνει «μουσουλμανικό ιεροσπουδαστήριο». Ωστόσο, είναι πιθανό να προέρχεται από την εβραϊκή λέξη μιντράς (מדרש).

Οι μεντρεσέδες δεν υπήρχαν στις αρχές της εξάπλωσης του Ισλάμ και το τζαμί αποτελούσε τον κυριότερο εκπαιδευτικό θεσμό στον μουσουλμανικό κόσμο. Ωστόσο, καθώς η ζήτηση για μάθηση αυξανόταν, δεν ήταν πλέον πρακτικό να δίνονται ζωηρές συζητήσεις στο τζαμί, και κατά συνέπεια, οι Μουσουλμάνοι εκπαιδευτικοί δημιούργησαν το θεσμό του μεντρεσέ. Οι μεντρεσέδες, δημιουργήθηκαν για να διδάξουν τη θρησκεία και την επιστήμη, από τη σουνιτική άποψη που ακολουθούσαν οι Οθωμανοί.

Σύμφωνα με πληροφορίες απο τα αρχεία του ΕΒΚΑΦ,  στην διάρκεια της Τουρκοκρατίας υπήρχαν 15 μεντρεσέδες στην Κύπρο. Ο πρώτος ηταν ο Büyük Medrese που άνοιξε το 1573 στην Λευκωσία από τον İsmail Ağa. Σύμφωνα με πληροφορίες το διδακτικό επίπεδο των Κυπριακών μεντρεσέδων ηταν αρκετά ψηλό και ερχονταν φοιτητές απο τά νότια παράλια της Ανατολίας (Mersin, Anamur, Antalya, Adana ). Οταν κατέλαβαν την Κύπρο οι Βρεττανοί το 1878 παρέμεναν 8 μεντρεσέδες εν ενεργεία.  Μέ την φθορά της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και την ανοδο του κοσμικού ηγέτη της Τουρκίας Kemal Ataturk, οι μεντρεσέδες σταμάτησαν την λειτουργία τους με τον τελευταίο (Büyük Medrese) να σταματά το 1939-40. Δυστυχώς οι παραπάνω μεντρεσέδες ερημώθηκαν.

Ορισμένες πηγές αναφέρουν οτι ο μεντρεσές Kutup Osman ιδρύθηκε στην Αμμόχωστο το 1826 απο τον Seyit Mehmet Ağa. Ομως η έρευνα του ιστολογίου δείχνει οτι το κτίριο του μεντρεσέ ζωγραφίστηκε και περιγράφτηκε σαν ενα τζαμι ( «une mosque») απο τον Γάλλο περιηγητή Louis Francois Cassas στίς γκραβούρες που εξέδωσε το 1798 στο λεύκωμα του Voyage Pittoresque de la Syrie, de la Phenicie, de la Palestine, et de la Basse Egypte.

Η γκραβούρα του Cassas

Η γκραβούρα του Cassas

Ο Cassas επισκέφθηκε την Κύπρο το 1786. Αρα μπορούμε να συμπεράνουμε οτι η σπάνια γκραβούρα μας παραπέμπει στο κτίσιμο του μεντρεσέ πριν το 1786.

Είναι αξιοσημείωτο οτι η παρουσία του μεντρεσέ σε φωτογραφικά δελτάρια ειναι πολύ σπάνια, παρόλο οτι ο καθεδρικός ναός του Αγίου Νικολάου είναι ίσως το πιο πολύ φωτογραφημένο μνημείο της πόλης. Ενα τέτοιο δελτάριο εξέδωσε ο Ν Τρίαρχος στίς αρχές της δεκαετίας του 1960.

Ο μεντρεσές Kutup Osman στίσ αρχές της δεκαετίες του 60 (φωτογραφικό δελτάριο Ν. Τρίαρχου)

Ο μεντρεσές Kutup Osman στην δεκαετία του 60 (φωτογραφικό δελτάριο Ν. Τρίαρχου)

Η πινακίδα στον μεντρεσέ δεν είναι πολυ ευδιάκριτη στο δελτάριο αλλά απο μια άλλη φωτογραφία φαίνεται η επιγραφή σαν Magusa Turk Belediye Dairesi, δηλαδή το Τουρκικό Δημαρχείο Αμμοχώστου.

The madrassa Kutup Osman in the old town of Famagusta

Next to the Cathedral of St. Nicholas (which was converted into the Lala Mustafa mosque after the conquest of the city by the Ottomans in 1571) are now the premises of restaurant / bar Ginkgo.

Τό εστιατόριο/μπάρ Ginko

The rotunda/dome style building was built probably just before the end of the 18th century and represents a relatively unknown aspect of the Ottoman heritage of Famagusta.  The building was the only madrassa in the Famagusta district.

Madrassa (Arabic.: مدرسة, madrasah, [plural مدارس, madāris]) is the Arabic word used for any educational institution, secular or religious.  Such Seminaries /institutions exist in all Muslim countries.  The word madrassa is derived from the Arabic word Derry (= subject) and means «Muslim seminary.»  However, it is also possible that it derives from the Hebrew word mintras (מדרש).

The madrassas were not present in the early stage of Islam and the mosque was the leading educational institution in the Muslim world.  However, as demand for learning grew, it was no longer practical to give lively debates in the mosque, and therefore Muslim teachers created the institution of the madrassa.  The madrassas were created to teach religion and science, from the Sunni perspective practised by the Ottomans.

According to information from the files of Evkaf, during the Turkish occupation there were 15 madrassas in Cyprus.  The first was the Büyük Medrassa opened in 1573 in Nicosia by İsmail Ağa.  According to information the teaching level of Cyprus madrassas was quite high and students came from as far as the south coast of Anatolia (Mersin, Anamur, Antalya, Adana).  When Cyprus was occupied by Britain in 1878 there remained 8 active madrassas.  With the decay of the Ottoman Empire and the rise of the secular Turkish leader Kemal Ataturk, the madrassas ceased operation the last one being Büyük Medrese in 1939-40.  Unfortunately most of the Cypriot the above madrassas were left to decay.

Some sources report that the madrassa Kutup Osman was founded in Famagusta in 1826 by Seyit Mehmet Ağa.  However, an engraving  by the French traveller Louis Francois Cassas  issued in 1798 in his two-volume Voyage “Pittoresque de la Syrie, de la Phenicie, de la Palestine, et de la Basse Egypte” is described as a mosque («une mosque»).

Η γκραβούρα του Cassas

Cassas visited Cyprus in 1786. So we can conclude that the rare engraving dates the building of the madrassa to a date before 1786.

It is noteworthy that the presence of the madrassa in photographic postcards is very rare, although the Cathedral of St. Nicholas is probably the most photographed monument in the city.  Such a postcard was issued by N. Triarchos in the early 1960s.

Ο μεντρεσές Kutup Osman στίσ αρχές της δεκαετίες του 60 (φωτογραφικό δελτάριο Ν. Τρίαρχου)

The sign on the madrassa building is not very visible. Through another photograph the sign reads as Magusa Turk Belediye Dairesi (The Turkish City Hall of Famagusta).

Advertisements

Ετικέτες: , , , , , ,

Ένα Σχόλιο to “Ο Μεντρεσές Kutup Osman στην παλιά πόλη της Αμμοχώστου”

  1. ”Οι Γαλλικές πόλεις της Κύπρου”, Achille Carlier…Πανοραμικές απόψεις της Αμμοχώστου το 1933 | ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΣ ΒΑΣΙΛΕΥΟΥΣΑ Says:

    […] ακόμα σαν μεντρεσές (βλέπε ανάρτηση της 29 Μαίου 2015, Ο Μεντρεσές Kutup Osman στην παλιά πόλη της Αμμοχώστου ) καί πίσω του διακρίνεται ενα μικρό στεγασμένο […]

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s